Агъул чалан сочинение

Гададова Луиза Артемовна.

Муниципальное бюджетное общеобразовательное учреждение

«Средняя общеобразовательная школа №3»

г. Дагестанские Огни.

Сочинение на агульском языке

Контактный телефон: 89064485482

E-mail: hudig16@mail.ru

Гададова Луиза Артемовна.

Учащаяся 10 «б» класса

МБОУ СОШ№3

Г.Дагестанские Огни.

«Роль родного языка в жизни

 современной молодежи

Дагестана».

Ширин ругъу булах э.

ЮркIуран вун мурад э,

Ке батIар вун цIантук э.

Хьин гъургъае агъул чIал.

Фидегьен варха джилиъ айчин даран мерIар-гьегидегьен цIуьппи авейи даранкулар, гьегидегьен зурбади гъузайи даркулакарис,угъаларис, микIерис, къурахвелдис. Алтушу вахтт хъадава инсандихъ хъадава агьалдин вахтт, хьас амми вахтт. Фидегьен милатар айичин джилил ,гьегидегьен айи ч1алара. Гьер инсандис джаллабурилас багуди хьуная кканди учин чIал. ЧIала ухIайи учин халкьдин Iедатар, ухIайи учин халкьдин арайиъ хIуьлмат, нуьхIуьбат. Гулучин хье чIал,гуласи хье агъул халкь. Агъул чIал…Фидегьен вун ухьтан э, ве гьер са хIерф, гье хIер са гаф чIирилас вере нукьам суман, тукарилас варвари харе мегIд суман, ве батIар джилин ниар, че халкьдис адава валас багьаф-зе чIал, зе дадарин, зе хIададарин, зе улматин чIал!

  Агъул чIал- зе хуру, зе дадан чIал э. ДехIела зас ахIархьуна кканде аефе ге чIалалди дузди гъургъас, фикир аркьас, зе фикирар дузди чIаларилди упас, ликIес. Зун ацIуна хурайи агъул чIалан китабар, газетар, ацIуна ликIейи, зас кканде зе чIал ахIархьас.

  ЧIал ахIар акьаф шиникквис э учин баба, баба Iавалаъ гIаймий ахъихьайи шиникквис хуру чIалан мегIнибур, хъат аркьайи хIикатар. Че хизанар джалла гъургъайи агъул чIалалди. Зе баб э агъул чIалан мегIелим, ге кихьайи час агъул чIалан дарсар.Баба ахIар аркьайи зас агъул чIалан мегIнибур,икьуна ликIейи чин агъул чIалан  стихотворенибур, агъул чIалан литературайин китабар адава, дехIела чин тарджума акьайи Iуьрус чIалан хIикатар, ахтилатар хье чIалас.

  Дуьньил али чIалар йисалас йис гулая, фикир акье чун ,гьер Iу хIефттайи гулайи са чIал. Гулайи чIалар бицIи халкьдин суман хIа халкьдинттара.

ЧIал гулайи гьер джура гъилди:

Са халкьдин инсанар чIукь агуна, гебури алукъайи гъургъас джура ацIуна айи халкьдин чIалалди. Са-са чIалар гулайи ккеттархьугуна халкь дегIвибур хьуна, джураттар, инсанари мукь джуьре акьугуна, са хIуькуматиъ гьер джуьре халкьар аегуна,гебури гъургъайи ацIуна айи халкьдин чIал,гьеге чIалди агвар аркьагуна телевизорариас передачабур, мультикар, шиниккварискинобур,шиниккварис ахIар вее гьеге чIал. Хье хIуькуматиъра, хье республикайиъра ацIуна халкьар ая, гебур джалла гъургъайи Iуьрус чIалалди.

Шиникквари тамаш акьайи Iуьрус чIалан мультикарис, ахIарвей Iуьрус чIал, дадар бабара хулаъ гъургъайи Iуьрус чIалалди. Шиниккв мактабис ушунагуна агъул чIалан дарсунис, ачушугуна тамаш акьай мегIелимдис фиттина гъаурдиъ даархьай. Хуппай, са йисалас ,шатти- шатти вей агъул чIалан дарсарис, гьегидегьен нуш вейи гебурис чиппин чIал.

  ЧIал ахIар ведава шиникквис,дадна баб джуьра халкьарикес игуна. Дадна баб гъургъайи шиникквихъай Iуьрус чIалалди, шиникквис ягIар ведава найи халкьдикес ичин уч.Шиникквис  мишттигуна ягIар акьуна кканде Iудар чIалар, даданфра бабанфра.

Нагагь дадар бабав вейчин джура хIуькуматис шиникквара хъай,гебури акьуна  кканде миштти:

1.ГIаттивуна кканде ацIуна хье халкьар ае ус дуламиш хьас.Хулаъ гъургъуна кканде хье чIалалди.

2.Тарджума акьуна кканде шиникквис хулаъ хурас инае дарсар агъул чIалас,алихьас суалар, ягIар акьас джуваб ицIас хье чIалалди.

3.ХIа ягъари хъихьуна кканде шиниккварис хье чIалан мегIнибур,гебурихъай ахъихьай дадар бабарира, шиниккварира.

4.Шиниккв мактабис вере вахтт хьегуна, ахIар акьуна кканде шиникквис агъул чIалан хIерфар, ахIар акьуна кканде хурас, хIисаб акьас агъул чIалалди.

5.Шиниккварис йина кканде гъургъас гьар гела варха айи хIададар хIабабарихъай хье чIалалди.

   Гьал айи джегьиларис кканде ахIар акьас чиппин чIал. Феркьас э адаваф хье агъул чIалан литературайин китабар? Феркьас э хье халкьдисбалла кедаваф чиппин шиниккварис дахIагуна  хье чIал? Детский садикариъ ахIар акьуна кканде шиниккварис хIерфар, переводит акьуна кканде мультикар,шиниккварин кинобур,  агвар акьуна кканде хIа ягъари хье чIалалди сценкабур. ДжикIина хурунайи Iекьулу инсанарис йина кканде тарджума акьас хье чIалас хIикатар, ликIес хIе чIалан ахтилатар ,хье халкьдихъас, хье Iедатарихъас, хIа ягъарихъас,хье халкьдин кьудратлу инсанарихъас. Фиштти ухьтан дуьхьуьхалкь ичин агъулар,ликIина кканде авал вахттарихъас, фиштти вахттар, фиштти дегIвибур алттушуф ичин хье халкьдилас, фиштти дуьхьуьна са-сайихъай хъукъуна айчин хье инсанар.

АцIуна инсанар хье хIуькуматин хъучучIуная ягIар акьай английскийчIал,гьегиштти э хье райондин инсанара, хIуриъ айчира чиппин хулаъ айи инсанар, хизанар гъургъайи Iуьрус чIалалди. Мактабиъ дадар бабарис ккандава гъайикас чиппин шиникквар агъул чIалан дарсунис. «Фиттис э агъул чIал? Найич э гебурис ге лазим вереф?»-агъайи дадар бабари. Агъул чIалан дарс, дарс суман хIисаб аркьайдава. Шиникквари даликIина хулас йинайттар,мегIелимди гьирхугуна агъайи: «Зун дарсар акьай, зас вахтт хьундава».Агъул чIалан дарс, дарс суман хIисаб аркьай дава.

Адава мактабариъ китабар, аеттара мегIелимари ккетуна акьунаеттар э. Библиотекайас ицIа са-Iу китаб гъилари гъушас ведава кIедж кIедж хьуна. Адава хIа классарис китабар, мегIелимари тарджума аркьайи хье шаирарин Iуьмурдихъас Iуьрус чIалалди ликIинайиттар.ДжикIейи ахтилатар хье агъул халкьдихъас «Вести агула» агъа газетикес.

АцIуна кумак хье агъул чIалан мегIелимарис аркьайи,хье агъул халкьдин шаиран Рамазан Исрафилован гедайи Нариман Рамазановича. Чухсагъул учис!

Чин-че классиъ айи шиникквари,зун,че агъул чIалан мегIелимди ликIини проект фиштти ухIас хьасичин хье чIал.

1.Ахъихьас агъул чIалан мегIнибур нукьамихъди.

2.Хъат акьас агъул чIалан хIикатар,ахтилатар.

3.Хъихьуна мультик ун адавай, шиникквари чиппи хье чIалалди упас гебури агъаттар.

6.Гьер са классиъ айи шиникквари акьас хье агъуларин ямакар.

7. ЯрхIас шикилар: авалдин хIурар,гьава сувар,нахширар, чIирар,хIуппар малар.

8.Завал акьас агъул чIалан музейдисавалдин шейъер.

9.Завал хьас йиса Iу гелай агъул чIалан мегIелимар семинарарис.

10.Дербентис завал хьуна агъуларин халкь гьер шагьурариас,хIурариас агвар акьас агъуларин майдан.

КкиркIвас кканде зас зе ахтилат Лев Николаевич Толстойдин чIаларилди «Инсан, дахIаф учин чIал, ухшар э нахширис».

Кьува ирай че чIалас! Яшамиш хьурай че халкьар!