LINZALAR

doc
09.02.2020

150.000₽ призовой фонд • 11 почетных документов • Свидетельство публикации в СМИ

Опубликовать материал

№ 26 TEMA LINZALAR.doc

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nókis rayonı XBMXMThSHBne qaraslı

№ - 22- sanli' uluwma orta bilim beriw mektebinin'

Fizika pa'ni mug'allimi

 

Aǵılash   Saylauovtıń

 

LINZALAR

atlı teması boyınsha

sabaqlıq is jobası

 

 

 

2015-2016 jıl

 

Nókis Rayonı                                                                                                          22-mektep  Saylauov Aǵılash

№ 26 TEMA           LINZALAR

Sabaqtıń maqseti

a)Bilimlendiriw maqseti

Oqıwshılarǵa Linzalar haqqında ulıwma túsinikler beriw hám bul temanıń basqa temalardan ózgesheligin aytıp ótip temanı baslaw.

b) Tarbiyalıq maqseti.

Oqıwshılarǵa temadan kelip shıqqan halda ómirde jaqsı menen jamannıń birdey júriwin biraq jaqsılıqtıń jeńip shıģıwın túsindirip, oqıwshılardı jaqsılıq ruwxında tárbiyalaw.

c)Rawajlandırıw maqsetı

Oqıwshılardıń pánge degen qızıģıwshılıǵın arttırıw nátiyjesinde olardıń oqıw hám jazıw kónlikpelerin arttırıp barıw

Sabaqtı qurallandırıw

Sabaqlıq kitap,tarqatpa materiallar, hám kórgizbeli qurallar.

Sabaqta paydalanılǵan metodlar: «Blits» interaktiv metodı «Skarabey» interaktiv metodı

Sabaq jobasi

1

Shólkemlestiriw bólimi

2-minut

2

Úyge tapsırma soraw

10- minut

3

Taza temanı túsindiriw

15-minut

4

Taza temanı bekkemlew

16-minut

5

Úyge tapsırma beriw

2-minut

Sabaqtıń barısı

Shólkemlestiriw

Oqıwshilardıń nawbettegi sabaqqa tayarlıģın tekseriw

Uyge tapsırma soraw

Shiysheniń nur sındırıw kórsetkishin anıqlaw  temasın soraw

TEMA

Dóńes hám Oys linzalar:

Bir yamasa eki tárepi sferalıq bet penen qaplanǵan móldir dene linza dep ataladı.

Linzalar dóńes hám oys boladı.Orta bólimi shetki bólimine salıstırģanda qalıń bolsa – dóńes linza, juqa bolsa – oys linza dep ataladı. Hár eki linza úsh túrden ibarat (56-súwret).

 

 

 

 

 

 

 

Dóńes linza

Oys linza

56-suwret

Dóńes linzanıń betin R1 hám R2 radyusli sferalardıń óz-ara kesilsiwinen payda bolģan bet dep qaraw múmkin (57-súwret). Bunda R1 hám R2 linzanıń iyreklik radyusları. Sferalardıń 01 hám 02 oraylarınan 01 02 tuwrı sızıq linzanıń bas optikalıq kósheri dep ataladı. Linzanıń ortasındaģı 0 noqatı linzanıń orayı dep ataladı.

Eger dóńes linzaǵa onıń bas optikalıq kósherlerine parallel baģdarlanǵan nurlardı baģdarlasaq, linzadan ótken nurlar bas optikalıq kósheri ústindegi bir noqatta jiynaladı. (58-a súwret). Usı jiynawshı F noqat linzanıń bas fokusı dep ataladı. Dóńes linza nurlardı bir noqatta jiynaw qásiyetine iye bolģanı ushın onı jiynawshı linza depte ataydı.

Eger dóńes linza ornına oys linzaģa nurlardı tap sonday baģdarlansa, linzadan ótken nur bir tegis shashıraydı (58-b súwret). Sonıń ushın oys linza shashırawshı linza dep te ataladı. Shashırawshı linzadan ótken nurlar keri tárepke dawam ettirilse, olar bas optikalıq kósherdiń bir noqatında kesilisedi. Sol F noqat oys linzanıń jormal fokusı dep ataladı.

 

Nókis Rayonı                                                                                                          22-mektep  Saylauov Aǵılash

Nókis Rayonı                                                                                                          22-mektep  Saylauov Aǵılash

 

 

Linzalar eki fokusqa iye bolıp, olar linzanıń eki tárepine de orayınan birdey aralıqta jatadı. Linza orayınan fokusına shekem bolģan aralıq linzanıń fokus aralıģı dep ataladı hám F háribi menen belgilenedi.

Fokus aralıģına keri shama linzanıń optikalıq kúshi dep ataladı hám D háribi menen belgilenedi.

Yaǵniy:       (1)

 Optikalıq kúshtiń tiykarģı birligi etip dioptriya (1 dptr) qabıl etilgen.Fokus aralıģı 1m bolģan linzanıń optikalıq kúshi 1 dptrģa teń.

57-suwret

Jiynawshı linzada optikalıq kúshi hám fokus aralıq oń, shashırawshı linzada bolsa ekewide teris boladı.

Linza formulası:

 

 

 

 

 

 

 

         (2)

Linza formulası  buyımnan linzaģa shekem bolģan d aralıq.Linzadan kórniske shekem bolģan f aralıq hám linzanıń F fokus aralıģı arasındaģı baylanıstı kórsetedi.

Payda bolģan kórinis jormal bolģanda kórnisten linzaģa shekem bolģan f aralıq teris belgi menen alınadı. Linzadan kórnistiń úlkeyiwide, kishireyuide múmkin. Eger buyımnıń úlkenligi AB kórnistiń úlkenligi A’B’ bolsa linzanıń úlkeytiwi   boladı.

 58-suwre

.

 

 

AOB hám ÁOB’ úshmúyeshlerdiń uqsaytuģınlıǵınan  hám OB=d, OB’=f qatnaslardı jazıw múmkin. Onday jaģdayda linzanıń úlkeytiw formulası tómendegishe kórsetiledi.

Eger K>1 bolsa, buyımnıń linzadaģı kórnisi úlkeygen boladı.K<1 bolģanda bolsa kórnis kishireygen boladı. K nı esaplawda f teris sanlı bolsa ol jaģdayda onıń oń mánisi alınadı.

59-suwret

Sabaqtı bekkemlew

«Jalpı pikirge hújim» interaktiv metodı bunda oqıwshılardı 3 toparģa bólıp olarģa tema boyınsha qayta sorawlar berip, qosımsha tapsırma túrinde esaplar beriledi 10 minut ishinde berilgen tapsırmalar boyınsha topardan bir oqıwshı juwap beredi hám eń kóp durıs juwap bergen topar jeńilpaz boladı. Soń boslıqlardı tolıqtırıw maqsetinde bilimlerin bekkemlep barıw ushın yadtan formula jazıwģa kirisedi .

1.Linza dep qanday denege aytıladı?

2.Dóńes hám oys linzalardıń bir-birinen parqı nelerden ibarat.

3.Dóńes hám oys linzalardıń qanday tiykarģı túrleri bar?

4.Linzanıń bas optikalıq kósheri, bas fokusı,jormal fokusı fokus aralıģı dep nege aytıladı? Olardı 57 hám 58-súwretlerden kórsetiń.

5.Linzanıń optikalıq kúshi dep qanday shamaģa aytıladı? Ol qanday birlikte ólshenedi?

Úy tapsırma tapsırıw

Linzalar temasın oqıp keliw.

Sabaqtı juwmaqlaw

Úy jumısın qayta yadına salıp ótip,búgingi sabaqqa belsene qatnasqan oqıwshilarģa tiyisli bahaların qoyģan halda búgingi sabaģıma juwmaq jasayman

Nókis Rayonı                                                                                                          22-mektep  Saylauov Aǵılash


скачать по прямой ссылке
Друзья! Добро пожаловать на обновленный сайт «Знанио»!

Если у вас уже есть кабинет, вы можете войти в него, используя обычные данные.

Что-то не получается или не работает? Мы всегда на связи ;)