Чеченская литература. Элп 1

Дешаран урок

Урокан ц1е: Аз а,элп а 1(1 )

1алашонаш:

1.Аз а, элп а 1  кхин д1а а довзийтар, мукъахилархаийтар, 1   элп  юкъадог1у дешнашдеша 1амор, предложенешеша 1амор.

2.Хьехархочун хаттаршнажопдалар к х иор.Къамелаюкъарапредложенешйовзахаар. Ойлаяр , тидам бар кхиор.Дозуш долу къамелкхиор..Тобанашкахьболх  бар кхиор. Ойлаяр ,тидам бар  кхиор.

 3.1аламе  безамкхолларЮ г1иллакх долуш , г1иллакхехь  бистхилахуушдешархойкхиор.

Урок д1аяхьар.

1.Маршалла хаттар.

2. Дешарешовкъкхоллар

1онт1а

Алахьдас: «Т1еоза ков»,

-1онт1ас,  водий, бохьу ков.

Бехча ч1ерийлоьцу м1ара,

Кховдайоцо п1елганм1ара.

Алахь: «К1ант, д1абаккхамотт»,

-Багахьлечкъабошенмотт.

Эшчаитухьакха киса,

Кховдадошенкучан киса.

Поппарбечохьэшчача,

Хьуьнаххьодуялоча.

Х1ун г1алат ду, алал, бераш,

1онт1ас  дийриг? - ойлаелаш.

(Ш. Хаджимуратов)

-Хьанлур дара  цухаттарнажоп?

3.1алашо йовзийтар

Кроссвордаш

1. Гуьйренал т1аьхьа йог1ур

2. Пхакхуссу г1ирс.

3. Воккхачу стеган говр.

4. Буц, дитташ, хиш, вайнагонах дерг.

(Жоп: 1.1а. 2.1ад. 3.Iaca. 4.1алам.)

-Муьлхачуэлпацодолалошунакарийна дешнаш?Х1ун  1амаор дувайурокехь?

3.Керла тема хьехар.

1.Дешнаш дешар.

Не1                    1аса                                1аша

  Йо1                  1ийса                            1усман

Ба1                      1умар                          1айнаъ

-Масадешдекъахлаьттахьалхарчу  б1ог1амалгера  дешнаш?Шолг1а?

-Муьлхадешнашяздинадаккхийчу элпашца?Х1унда?

3.Керла тема хьехар.

А).дешнашдешар.

Б)Дийцар х1оттор.

-Х1ара х1ун ю?(Бай)

-Бай муха бу? (Баьццара)

-Бай т1ехь х1ун кхуьу?(Зезагаш)

-Зезагаш муха ду?(хаза)

-Х1у ю зезагашна т1ехула хьийзаш?(Полларчий)

-Муха дуполларчий?

-Х1ун ю  бай т1ехь ежаш?(1ахар)

-муха бу 1ахар?(Хаза, эсала)

-Шу дуй ц1ахь кхобушдийнаташ?

-Ашуьш  муха леладо?

-Г1аж етта, т1улгаш кхийсамегар дуй  1ахарна?

4.Сада1аран миноташ.

Эх1, ма хаза бу-кха из а!

Муттанах и мабубуьзна.

Куьгахькховдошлаккха,

1аж  цу   т1ера баккха.

Мохогенашлестадо,

Соьга1аж   цабаккхало.

Кхоссалуш, куьгкховдорду,

Сихха1аж   схьабоккхурбу!

Эх1ма1ажбу-кха из а!

Муттанах и мабубуьзна.

(Берашабайташт!ехьдуьйцург до.)

5.Керла тема кхинд1а а хьехар.

А)Дийцардешар.

.Массара  д1адешар.

.Ша-ша д1адещар.

-Маса 1ахар бу 1ийсан?(Карадежоп)

-Цо х1ун до 1ахарашна?

-Цоцарна муха 1уналла ду?

-Цоцарна х1ун ло?

-Царабуц муха юу?

-Цоцарна х1ун малайо?

-1ахарий муха ловзу?

-1умарна  х1ун дукхаеза?

-Иза  мила хиладагахьву?

-Шуналаьийцхьанна 1у хила?

-Муха к1ант ву  1ийса?Хьайна хетарг  книги т1ера масалашдалошбакъде.

Б)Г1иллакхе дешнаш.

-бераш  г1иллакх бохучудашах муха кхета шу?

-Муха  хила везв г1иллах долу стаг?

-Г1иллакх  стагмассарнадукхавезашуна, г1иллакх долчустаганахуушдуволшебнидешна.дагадаийташайна.Уьшцошаметтар хьатаг1оттуш дуьйнаолу.

-Хьалаг1еттича  х1ун олу?(1уьйре дика хуьлда)

-Х1ума юуш?(г1оза юургхуьлда)

-Новкъахьшайнлулаходуьхьалкхетча х1ун олу?

-Д1адеша  книги т1ера предложенеш.Уьш дуй волшебнидешнаш.Уьш масса олувай?

В)Тобанашкахьболх.

Дешнашкхолла

Х1окху дешдакъошцадешнашкхолла:

1.     1а(1адат, 1алам, 1азап, 1ажаркх, 1амал);

2.     1аь (Таь1а, 1аьвла, 1аьмнаш, 1аьрчаш); 1е

(1едал, Iexa, 1ена, Ieca); 1и (1итта,

3.     1илма, 1индаг1,1ийша, 1ийжа).

7.Рефлекси.

-Х1ун керланиг 1еми шуна?