"Өлі табиғаттағы үдерістердің себептері мен салдары" тақырыбы. ( 5 сынып, жаратылыстану, мемлекеттік тілде). Бұл тақырыпта өлі табиғаттағы құбылыстар туралы айтылған. Оқушылар эндогенді және экзогенді процесстерді анықтай отырып, өлі табиғаттағы үдерістердің пайда болу себептерін түсіндіре отырып, салдарын анықтай алады. Нәтижесінде, оқушылар табиғаттағы болып жатқан құбылыстарды білетін болады.
Адам табиғаттың төресі, әміршісі, падишасы болу
үшін жаралған. Бірақ үстемдік құратын даналық
оған туа бітпеген: ол ондай даналыққа білім арқылы
жетеді.
Тау түзілу
Геоморфология
Тау үгілу
Сәйкестендіру
Жер қыртысының беткі
қабатындағы тау жыныстары мен
оның құрамдас минералдарының
физикалық, химиялық, биологиялық
үдерістердің ықпалынан өзгеріске
ұшырауы
Тектоникалық қозғалыстың,
тоқтаусыз жоғары көтерілуі
әсерінен таулы құрылымдарды
қалыптастырушы күш.
Жер бедерін зерттейтін ғылым
Үгілудің түрлері
Химиялық
Физикалық
Биогендік
БОС ОРЫНДЫ ТОЛТЫРЫҢЫЗ.
• ..... ...... ДЕГЕНІМІЗ – БЕЛГІЛІ БІР ЖЕРДЕГІ .......
ІШІНДЕ БОЛАТЫН ....... ТӨМЕНГІ ҚАБАТЫНЫҢ
ЖАҒДАЙЫ.
• ....... ДЕГЕНІМІЗ – БЕЛГІЛІ БІР АЙМАҚТАҒЫ ........
ЖЫЛДАР БОЙЫ ҚАЙТАЛАНАТЫН .......... ОРТАША
ЖЫЛДЫҚ ТҰРАҚТЫ ЖАҒДАЙЫ.
БОС ОРЫНДЫ ТОЛТЫРЫҢЫЗ.
• АУА РАЙЫ ДЕГЕНІМІЗ – БЕЛГІЛІ БІР ЖЕРДЕГІ ТӘУЛІК
ІШІНДЕ БОЛАТЫН АТМОСФЕРАНЫҢ ТӨМЕНГІ
ҚАБАТЫНЫҢ ЖАҒДАЙЫ.
• КЛИМАТ ДЕГЕНІМІЗ – БЕЛГІЛІ БІР АЙМАҚТАҒЫ ҰЗАҚ
ЖЫЛДАР БОЙЫ ҚАЙТАЛАНАТЫН АТМОСФЕРАНЫҢ
ОРТАША ЖЫЛДЫҚ ТҰРАҚТЫ ЖАҒДАЙЫ.
ӨЛІ ТАБИҒАТТАҒЫ БОЛЫП ЖАТҚАН
ҮДЕРІСТЕРДІҢ СЕБЕПСАЛДАРЛАРЫ
17.01.2018 ж
Мақсаты: Өлі табиғаттағы болып жатқан
үдерістердің себепсалдарларын түсіндіру
• ӨЛІ ТАБИҒАТТА БОЛАТЫН ҮДЕРІСТЕРДІ АТАЙДЫ;
• ӨЛІ ТАБИҒАТТАҒЫ БОЛЫП ЖАТҚАН ҮДЕРІСТЕРДІҢ СЕБЕПСАЛДАРЛАРЫН
ТҮСІНДІРЕДІ.
• ӨЛІ ТАБИҒАТТА БОЛАТЫН ҮДЕРІСТЕРДІҢ БАЙЛАНЫСЫН АНЫҚТАЙДЫ,
ҚОРЫТЫНДЫ ЖАСАЙДЫ
ӨЛІ ТАБИҒАТТАҒЫ ҮДЕРІСТЕР
СУ АЙНАЛЫМЫ
КЛИМАТТЫҚ
ТАУ ТҮЗІЛУ ТАУ ҮГІЛУ
ЭНДОГЕНДІ ЖӘНЕ ЭКЗОГЕНДІ
КҮШТЕР
1.Жел
2. Тау түзілу
5.Тақталар қозғалысы
6. Жер сілкіну
3. Жанартаудың атқылауы
7. Күн сәулесі
4.Су
8. Тау үгілу
ЭНДОГЕНДІ
ЭКЗОГЕНДІ
ТАУ ТҮЗІЛУ
ТАУ ҮГІЛУ
ТАҚТАЛАР ҚОЗҒАЛЫСЫ
ЖАНАРТАУДЫҢ
АТҚЫЛАУЫ
ЖЕР СІЛКІНУ
ЖЕЛ
СУ
КҮН СӘУЛЕСІ
ТАУ ТҮЗІЛУІ
ТЕКТОНИКАЛЫҚ ПЛИТАЛАРДЫҢ БІР
БІРІМЕН СОҚТЫҒЫСУЫНЫҢ НӘТИЖЕСІНДЕ
ТАУ ЖОТАЛАРЫ ПАЙДА БОЛАДЫ.
Себебі: жер сілкінісі, жанартау атқылауы,
тектоникалық плиталар соқтығысы.
Салдары: материктік және мұхиттық жер
бедері өзгереді, қатпарлы таулар пайда
болады.
ТАУ ҮГІЛУ
ТАУ ЖЫНЫСТАРЫНЫҢ ҮГІЛУІНЕ АЛЫП КЕЛЕТІН
БАРЛЫҚ ҮДЕРІСТЕРДІ (СУДЫҢ, ЖЕЛДІҢ ӘСЕРІНЕН)
ТАУДЫҢ ҮГІЛУІ ДЕП АТАЙДЫ.
ТАУ ҮГІЛУ СЕБЕПТЕРІ
ТАБИҒАТ КҮШТЕРІНІҢ, ӘСІРЕСЕ ТЕМПЕРАТУРАНЫҢ, СУДЫҢ, ЖЕЛДІҢ,
КҮН СӘУЛЕСІНІҢ, КӨШПЕЛІ МҰЗДАРДЫҢ, ӨСІМДІКТЕР МЕН ЖАНУАРЛАР
ӘСЕРІНЕН ТАУ ЖЫНЫСТАРЫ ҚИРАП, БҰЗЫЛЫП, ҮГІЛІСКЕ ҰШЫРАЙДЫ.
САЛДАРЫ
Тау жыныстары біртебірте қирап, бұзылады. Соның
нәтижесінде топырақ түзілуіне әкеліп соғады.
КЛИМАТ
БЕЛГІЛІ БІР ЖЕРДЕГІ АУА РАЙЫНЫҢ КӨП
ЖЫЛДЫҚ РЕЖИМІ, ЯҒНИ ОСЫ ЖЕРДЕ
БОЛУҒА ТИІСТІ АУА РАЙЫ
ЖАҒДАЙЛАРЫНЫҢ ЖИЫНТЫҒЫ МЕН ОНЫҢ
БІР ІЗБЕН ӨЗГЕРІП ОТЫРУЫ.
КЛИМАТТЫҢ ӨЗГЕРУ СЕБЕПТЕРІ
• КЛИМАТ ӨЗГЕРУІНІҢ БАСТЫ ФАКТОРЫ-АТМОСФЕРАҒА ЗИЯН ЗАТТАРДЫҢ
ТАРАЛУЫ, ОЗОН ҚОРҒАНЫС ҚАБАТЫНЫҢ ТЕСІЛУІ, КҮН СӘУЛЕСІНІҢ ТІКЕЛЕЙ
ӨТУІ, ОНЫҢ НЕГІЗГІ СЕБЕПТЕРІ-СЫРТҚЫ ӘСЕРЛЕР (КҮННІҢ ҚЫЗУЫ, ЖЕРДІҢ
ОРБИТАСЫНЫҢ ӨЗГЕРУІ, ВУЛКАНДАРДЫҢ ОЯНУЫ, МАТЕРИКТЕРДІҢ
ҚОЗҒАЛУЫ Т.С.С.) ЖӘНЕ АКТРОПОГЕНДІК ФАКТОРЛАР.
Салдары
жахандық жылыну, жер бетіндегі мұздардың еруіне,
еріген мұздың нәтижесінде су басуға,
ауылшаруашылығына, адамдардың тұрмыстіршілігіне
ҮДЕРІСТЕРДІҢ
БАРЛЫҒЫ ӨЗАРА
ТЫҒЫЗ
БАЙЛАНЫСТЫ.
НЕГІЗГІ ӘСЕР
ЕТУШІ: КҮН ЖӘНЕ
ЖЕР ЭНЕРГИЯСЫ.
Табиғат
үдерісі
Себебі
Салдары
Кері байланыс
Мақсаты: Өлі табиғаттағы болып жатқан
үдерістердің себепсалдарларын түсіндіру
ҮЙ ТАПСЫРМАСЫ
* § 3233 оқу
* Осы үдерістердің қоршаған орта мен адам
өміріне әсерін анықтау
5.3А_өлі табиғат үдерістер_презентация.pptx
