Сабақтың тақырыбы/

бағалау өлшемдері

Тақырып: Электромагниттік индукция. Ленц ережесі.

Б.Ө. электромагниттік индукция заңын есептер шығаруда қолдану;

Модуль/пән атауы:

ЖББ  Физика

Дайындаған педагог:

Казиева Эльмира Кадимовна

Күні

24.02.2026

1. Жалпы мәліметтер

Курс, топ

1 курс, М-11

Сабақтың түрі

аралас

2. Мақсаты, міндеттері

Мақсаты:  Білім алушылардың электромагниттік индукция  тақырыбы бойынша алған теориялық білімдерін жүйелеу, өмірлік және кәсіби жағдайларда қолдану арқылы сын тұрғысынан ойлау , мәселелерді шешу, сандық ортада бірлескен әрекет жасау, ұжымдық әрекет ету, өзін-өзі реттеу және ынтымақтастық көрсету дағдыларын кешенді түрде қалыптастыру.

Міндеттері: магнит индукциясы ережелерін қайталау арқылы сын тұрғысынан ойлау және мәселелерді шешу, Ленц ережелерін практикалық есептерде қолдану арқылы жүйелі ойлау және ұжымдық әрекет, суреттердің  өзгерісін талдау арқылы логикалық, сыни және аналитикалық ойлау, зерттеу жүргізу арқылы аналитикалық ойлау және өзін-өзі реттеу, онлайн ресурстарды пайдалану арқылы сандық құзыреттерді, топтық жұмыс арқылы ынтымақтастық және ұжымдық әрекет, ал «Адал азамат» бағдарламасы негізінде әділдік пен жауапкершілікті сақтау арқылы әділеттілікті қолдау қабілеттерін дамыту.

3. Күтілетін нәтижелер

Білім алушы электромагниттік индукция ережелерін жүйелі қолдана отырып сын тұрғысынан ойлау және мәселелерді шешу қабілеттерін дамытады, практикалық және кәсіби есептерде талдай отырып, ұжымдық әрекет көрсетеді, онлайн ресурстар мен визуалды материалдарды пайдалану арқылы сандық құзырет қалыптастырады, топтық жұмыста тиімді әрекет ете отырып ынтымақтастық және ұжымдық әрекет көрсетеді, сондай-ақ әділдік пен жауапкершілікті сақтау арқылы әділеттілікті қолдау қабілеттерін дамытады.

3.1. Құзыреттер

Икемді құзыреттер:

Cын тұрғысынан ойлау, мәселелерді шешу, аналитикалық дағдылар

Цифрлық құзыреттер:

d.7 - сандық форматта ынтымақтастық

Тұрақты даму саласындағы құзыреттер:

g.2 әділетілікті қолдау

g.11-ұжымдық әрекет

Жеке, әлеуметтік құзыреттер:

I.1- өзін өзі реттеу, I.6 ынтымақтастық

4. Қажетті ресурстар:

интерактивті тақта/интерактивті панель, интернет желісіне қосылу, білім алушыларда смартфондардың болуы, үлестірмелі қағаздар, 10 сынып оқулығы, learningapps және wayground  сайттары, Google тақтасы, интерактивті тақта.

Сабақтың кезеңдері

Жоспарланған іс-әрекет

құзыреттер

Оқыту әдістері

Бағалау әдісі

Ресурстар

Сабақтың барысы

3 мин

1 минут

1минут

2минут

І Ұйымдастыру кезеңі

 Сәлеметсіздер ме, құрметті білім алушылар және әріптестер!
Бүгінгі ашық сабағымызды бастамас бұрын, барлығыңызға сәттілік тілеймін.
Білім алушылар, сабаққа дайындықтарыңызды тексеріп алайық.

Психологиялық ахуал:

Ендеше студенттер мен сіздермен сабағымызды бастамас бұрын психологиялық ахуал жүргізгім келіп тұр. Ол үшін сіздер физикалық шамалар атауларымен топқа тілек айтасыздар.

«Суреттер сөйлейді әдісі бойынша»  сабақ тақырыбына шығу

Мақсат пен күтілетін нәтижелер  (бірлескен)

 Мақсаты:

Сабақтың формасын түсіндіру: аралас оқу сабағы (жеке, жұптық, топтық жұмыс түрлер)

 Бағалау парағымен таңыстыру:

Сіздердің алдарыңыздағы  бағалау парағы көрсетілген. Сіздер сабақ барысында болатын тапсырмаларды орындап, өздеріңізді осы бағалау парағының көмегімен бағалайтын боласыздар. Әр тапсырмаға бағалау критерийлері берілген. Мұқият және әділ баға қоюға тырысамыз.

«Еске түсір – жауап бер» 

 Тапсырма: Магнит өрісінің негізгі сипаттамаларын (В, Ф, күш сызықтары) сәйкестендіру. Бұл жаңа тақырыпқа көпір болады.

Кері байланыс: өзін-өзі талдау (чек-парақ).

Бағалау критериі (15 ұпайлық шкала)

I.6 ынтымақтастық

Cын тұрғысынан ойлау

d.7 - сандық форматта ынтымақтастық

тұлғаға бағытталған

оқыту сұрақтары

Суреттер

Презантация

Google чек-парағы

https://learningapps.org/display?v=pb2v6ukcj26

Сабақтың ортасы 

5 минут

3минут

5минут

1минут

20минут

Жаңа материалды меңгерту

«Фародей зерттеуі» бейнебаяны арқылы жаңа тақырыпты меңгеру

Білім алушылар, жаңа тақырыпты тиімді меңгеру мақсатында сіздер жеке жұмыс жасайсыздар.

«Білім алушылар, қазір біз бір таңғажайып құбылысты көреміз. Сендерден сұрайтыным: экрандағы заттардың арасында ешқандай байланыс жоқ болса да, олар неге бір-біріне әсер етіп жатыр? Мұқият қараңдар!»

Видеоны қарау барысында не байқадыңыздар?

Көрсетілімді (тәжірибені) мұқият бақылайды. Магниттің қозғалысы мен амперметр тілшесінің ауытқуы арасындағы байланысты талдайды. 

Мұғалім түсіндірмесі: Магниттің салыстырмалы қозғалысы нәтижесінде ток пайда болады. Ток ЭҚК туындатады.

Магнит ағының өзгерісі кезінде ЭҚК-нің пайда болу құбылысын электромагниттік индукция деп атайды.

Демонстрация түрінде Ленц ережесін түсіндіремін (Магниттің мыс түтікте баяу құлауы) Магнит түтікке кірген сәтте видеоны тоқтатып: 

Қалай ойлайсыңдар, магнит түтіктен қанша секундта түседі?

Білім алушылар «1 секунд» деуі мүмкін, бірақ ол өте баяу (5-10 сек) түседі.

1-тапсырма: «Жұптық тапсырма: «Физиктің қатесін тап»

Нұсқаулық: Төмендегі мәтінді мұқият оқып шығыңыз. Мәтінде электромагниттік индукция заңдарына қайшы келетін 5 физикалық қате бар. Қателерді тауып, астын сызыңыз және олардың неліктен қате екенін физикалық тұрғыдан дәлелдеп, дұрыс нұсқасын жазыңыз.

Мәтін: «1831 жылы Майкл Фарадей керемет жаңалық ашты: егер катушканың ішінде тұрақты магнитті қозғалтпай жай ғана ұстап тұрса, катушкада электр тогы пайда болады. Бұл құбылыс электромагниттік индукция деп аталды. Пайда болған индукциялық токтың бағытын анықтау үшін біз сол қол ережесін қолданамыз. Ленц ережесіне сәйкес, индукциялық ток өзін тудырған себепке (магнит ағынының өзгеруіне) әрқашан көмектеседі және оны күшейте түседі. Ал индукциялық ЭҚК-нің шамасы магнит ағынының мәніне тура пропорционал, яғни магнит ағыны неғұрлым көп болса, ЭҚК соғұрлым жоғары болады. Магнит ағынының өлшем бірлігі ретінде Халықаралық бірліктер жүйесінде Тесла (Тл) алынады»

Кері байланыс: өзін-өзі талдау (чек-парақ).

2-тапсырма: Топтық жұмыс: «Физикалық зертхана – Есептер шығару»

Гугл дискта тапсырманы орындайды. Тақтада түсіндіреді.

1-топ: «Магнит ағынының динамикасы»

Есеп: Қабырғасы 10 см квадрат тәрізді өткізгіш контур индукциясы 0,4 Тл біртекті магнит өрісінде орналасқан. Егер контур жазықтығы мен индукция векторы арасындағы бұрыш 30-тан 90-қа дейін өзгерсе, магнит ағынының өзгерісі Ф қандай болады?

2-топ: «Фарадей заңы және ЭҚК»

Есеп: Индуктивтілігі 500 орамнан тұратын катушка арқылы өтетін магнит ағыны 0,02 секунд ішінде 8 мВб-ден 2 мВб-ге дейін біркелкі азайды. Катушкада пайда болатын индукциялық ЭҚК-нің мәнін табыңыз.

3-топ: «Графиктік талдау»

Есеп: Магнит ағынының уақытқа тәуелділік теңдеуі Ф(t) = 5t + 2(Вб) түрінде берілген.

4 секундтан кейінгі магнит ағынының мәнін табыңыз.

Осы уақыт аралығындағы индукциялық ЭҚК-ні есептеңіз.

4-топ: «Ленц ережесі мен Қарсылық»

Есеп: Кедергісі 2 Ом тұйық өткізгіш контурда магнит ағыны 0,5 с ішінде 0,8 Вб-ге өзгерді. Контурдағы индукциялық токтың шамасын есептеңіз. Токтың бағыты магнит ағыны артқанда қалай бағытталатынын түсіндіріңіз.

5-топ: «Геометриялық индукция»

Есеп: Радиусы 20 см дөңгелек контур индукциясы 0,5 Тл магнит өрісіне перпендикуляр орналасқан. Егер контурды созып, оны ауданы тең квадратқа айналдырса (периметрі өзгермейді деп есептеңіз), магнит ағыны қалай өзгереді?

6-топ: «Қозғалыстағы өткізгіш»

Есеп: Ұзындығы 0,5 м өткізгіш индукциясы 0,2 Тл магнит өрісінде 10 м/с жылдамдықпен оған перпендикуляр қозғалады. Өткізгіштің ұштарындағы потенциалдар айырымын (ЭҚК) табыңыз. Егер жылдамдық бағыты өріске 30 бұрыш жасаса, жауап қалай өзгереді?

Кері байланыс: өзін-өзі талдау (чек-парақ).

Сергіту сәті «Жапондық тірек- қимыл» жаттығуы  видеосын қарап, қимылдаймыз

3-тапсырма:Топтық жұмыс

Электромагниттік индукцияның қолданылуы туралы постер дайындайды 

1.Магнит ағыны

2.Индукциялық токтың пайда болу шарттары

3.ЭҚК

4.Электромагниттік индукциядағы энергияның түрленуі

5.Электромагниттік индукция және заманауи технология

6.Электромагниттік индукцияның қолданылуы

Кері байланыс: өзін-өзі талдау (чек-парақ).

мәселелерді шешу

d.7 - сандық форматта ынтымақтастық

Cын тұрғысынан ойлау

d.7 - сандық форматта ынтымақтастық

g2 әділетілікті қолдау

Cын тұрғысынан ойлау

d.7 - сандық форматта ынтымақтастық

l.6 ынтымақтастық

g12-ұжымдық әрекет

Cын тұрғысынан ойлау

g12-ұжымдық әрекет

l.6 ынтымақтастық

Ойын арқылы оқыту

тұлғаға бағытталған

тұлғаға бағытталған

тұлғаға бағытталған

Шынайы бағалауы

Құрдастардың кері байланысы

Шынайы бағалауы

Өзін-өзі тексеру

Шынайы бағалауы

Құрдастардың кері байланысы

Өзін-өзі тексеру

https://phet.colorado.edu/sims/html/faradays-law/1.4.7/faradays-law_ru.html
симулятор

https://youtu.be/N7tIi71-AjA 

Үлестірме қағаздар

Google чек-парағы

Презентация, үлестірме қағаздар, 

Google чек-парағы

Презентация, тақта, дәптер, қалам

https://youtu.be/RPBGoU0MNYw 

Google чек-парағы

https://www.canva.com/

https://www.canva.com/design/DAHCI6PiAcY/jWhF427Qrqc6J2BFx5Jqyg/edit?utm_content=DAHCI6PiAcY&utm_campaign=designshare&utm_medium=link2&utm_source=sharebutton

Сабақтың соңы

2-3 мин

V. Қорытындылау және бекіту

Сабағымызды қорытындылау үшін сіздермен wayground..com сайтында тест тапсмырмасын орындаймыз. 

Кері байланыс: өзін-өзі талдау (чек-парақ).

VI. Рефлексия «ЖИ арқылы кері байланыс»

«Жанашылдық заман талабы» апта дәйек сөзідей бүгін сіздермен жаңа тақырып өтіп, заманауи технологияда қолданылуын қарастырдық.

I.1- өзін өзі реттеу

тұлғаға бағытталған оқыту

бақылау

Ссылка

Google чек-парағы

https://wayground.com/admin/quiz/63ff6ee883dcde001e456921

Рефлексия

Үй тапсырмасы

VII. Үй тапсырмасы

Шығармашылық тапсырма:

Тапсырма: Электромагниттік индукция тақырыбы бойынша алған білімдеріңді қолданып, өз зерттеуіңді жаса.

Визуалды презентация: Нәтижелерді сурет, кесте немесе инфографика арқылы көрсет.

Кері байланыс: өзін-өзі талдау (чек-парақ).

●       Формативті бағалау

●       Өзін-өзі және өзара бағалау

Cын тұрғысынан ойлау

d.7 - сандық форматта ынтымақтастық

Ынтымақтастықта оқыту

Өзін-өзі тексеру

автоматтандырылған бағалау

Слайд-17