Աշակերտների ստեղծագործական կարողությունների զարգացումը մայրենիի դասերին
Оценка 4.8

Աշակերտների ստեղծագործական կարողությունների զարգացումը մայրենիի դասերին

Оценка 4.8
docx
10.05.2020
Աշակերտների  ստեղծագործական կարողությունների զարգացումը մայրենիի դասերին
Աշակերտների_ստեղծագործական_կարողությունների_զարգացումը_մայրենիի_դասերին_1.docx

 

Աշակերտների

ստեղծագործական կարողությունների զարգացումը

մայրենիի դասերին

 

Ինչպիսի±ն է ստեղծագործական (կրեատիվ) կարողությամբ օժտված  աշակերտը: Ինչպե±ս պետք է աշխատի ուսուցիչը, ի±նչ մեթոդներ, հմարներ, միջոցներ  կարելի է կիրառել, որպեսզի զարգացվի աշակերտների ստեղծագործական միտքը::

Սեփական աշխատանքային փորձով ցույց են տրվում  մեթոդներ, մեթոդական հնարներ, որոնք կիրառվել են մայրենիի դասաժամերին և որոնք նպաստել են` զարգացնելու աշակերտների ստեղծագործական կարողությունները:

 

Հայտնի է, որ դասը ուսումնական գործընթացի հիմնական բաղկացուցիչ մասն է: Ուսուցչի և աշակերտների ուսումնական գործունեությունը  համատեղվում է դասի ժամանակ: Դասի ընթացքում մյուս կարողությունների, հմտությունների հետ զարգացվում են նաև սովորողների ստեղծագործական ունակություններն ու կարողությունները: Ուսուցիչը պետք է հասնի նրան, որ սովորողները թե' դասի ընթացքում, թե' դասից դուրս կարողանան ստեղծագործաբար կիրառել ձեռք բերած գիտելիքները, դրսևորել ստեղծագործական երևակայություն, խորհել, ենթադրություններ անել, ինքնուրույնաբար դատել, մտածել, լուծել ուսումնական խնդիրներ, կատարել տեսական ու գործնական առաջադրանքներ, կարողանալ ուսումնական նյութի մեջ գտնել գլխավորը, խնդիրը: Ուսուցիչն էլ իր հերթին պետք է կարողանա որոնել ու գտնել ուսուցման այնպիսի մեթոդներ, հնարներ, որոնք կխթանեն սովորողների ստեղծագործական ունակություններն ու կարողությունները:

Որպեսզի դասը արդյունավետ, անհրաժեշտ է, որպեսզի ուսուցիչը դասին նախապատրաստվելուց առաջ ձգտի իր դասը դարձնել ինքնատիպ ստեղծագործություն: Այսպիսի դասը երեխայի մոտ կառաջացնի անկեղծ հետաքրքրություն, կգրավի նրան, կձևավորի և կզարգացնի նրա ստեղծագործական մտածողությունը: Ուսումնական նյութը պլանավորելիս պետք է ընտրել ուսումնական առաջադրանքներ, որոնց նպատակները պետք է լինեն նոր նյութի իմացությունը, վերարտադրությունը, նորանծանոթ իրավիճակներում գիտելիքների կիրառումը, գիտելիքների նկատմամբ ստեղծագործական մոտեցումը:

Ինչպե±ս ստեղծել  գրավիչ ու հետաքրքիր դաս: Յուրաքանչյուր դաս պետք է իր մեջ պարունակի ինչ-որ բան, որը աշակերտի մոտ կառաջացնի զարմանք ու հիացմունք, այն, ինչը երկար կհիշվի: Դա կարող է լինել հետաքրքիր փաստ, անսպասելի բացահայտում,  ոչ ստանդարտ մոտեցում:

Ստեղծագործական կարողությունների զարգացման նպատակով խորհուրդ է տրվում օգտագործել ուսուցման ակտիվ մեթոդներ: Սրանց կիրառման դեպքում սովորողի գործունեությունը ձեռք է բերում արդյունավետ, ստեղծագործական, որոնողական բնույթ:

Տարրական դասարանների  մայրենիի դասագրքերում (հեղինակներ` Վ. Սարգսյան, Կ. Թորոսյան, Հ. Խաչատրյան, Ե. Ջիլավյան)  ½»ï»Õí³Í ÝÛáõûñÝ, Ç٠ϳñÍÇùáí, ÉÇáíÇÝ Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝ »Ý ï³ÉÇë áõëáõóãÇÝ` զարգացնելու  աշակերտների ստեղծագործական կարողություններն ու հմտությունները:

ÎáÝÏñ»ï  ûñÇݳÏÝ»ñáí Ï÷áñӻ٠ѳëï³ï»É ³ë»ÉÇùë:

 

§ Ես այսպես ասեմ, դու այնպես հասկացիր¦

թեմատիկ խմբի ամփոփում

 

Առակների ուսուցումը կարևոր է ինչպես աշակերտների արժեհամակարգի, տրամաբանական, ճանաչողական կարողությունների, այնպես էլ՝ ստեղծագործական կարողությունների զարգացման գործում:

Առակներ ուսուցանելիս շեշտը դնում եմ առակի վերլուծությանը, ապա սովորեցնում առակների միտքն արտահայտել մեկ, երկու  բառով, այնուհետև առաջադրում եմ  բերել առակին համապատասխան ասացվածքներ: Շատ հաճախ ստեղծում եմ խնդրահարույց իրավիճակներ և առաջադրում բերել լուծումներ` հիմնավորումներով:

               

Որպես տնային աշխատանք առաջադրում եմ հորինել առակ տրված թեմայով և համապատասխան ասացվածքներով`  ներկայացնելով դրանք նկարազարդված գրքույկների տեսքով: Հաջորդ դասին անդրադառնում ենք այդ աշխատանքներին: Արդյունքը տանում է աշակերտների ստեղծագործական կարողությունների զարգացմանը: Արդյունքում ունեցանք  նաև §Խրատանի¦ խորագրով պաստառ:

 

 

§âùݳճ·»Õ å³ñ﻽¦

Ëáñ³·ñáí Ñ»ùdzÃÇ ëï»ÕÍáõÙ ¨ Ý»ñϳ۳óáõÙ՝

 ն³Ë³·Í³ÛÇÝ Ù»Ãá¹áí  Ï³½Ù³Ï»ñåí³Í

 

ܳ˳·Í³ÛÇÝ áõëáõóáõÙÁ,  áñÁ  áõëáõóÙ³Ý ·áñÍÁÝóóÇ Ýå³ï³Ï³¹ñí³Í  Ùáï»óáõÙ ¿,  »Ýó¹ñáõÙ ¿ áõëáõóÙ³Ý áÕç ·áñÍÁÝóóÇ åɳݳíáñáõÙ, Íñ³·ñ³íáñáõÙ,  áõëáõóÙ³Ý Ï³½Ù³Ï»ñå³Ï³Ý Ó¨»ñÇ Ùß³ÏáõÙ, ·Çï»ÉÇùÝ»ñÇ Ñ³Õáñ¹áõÙ, ϳñáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÇ áõ ÑÙïáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ó¨³íáñáõÙ, ëáíáñáÕÝ»ñÇ ÇÝùÝáõñáõÛÝ ëï»Õͳ·áñͳϳݠ ³ß˳ï³ÝùÇ Ï³½Ù³Ï»ñåáõÙ, ëï³óí³Í ³ñ¹ÛáõÝùÝ»ñÇ ëïáõ·áõÙ ¨ ·Ý³Ñ³ïáõÙ, áõëáõóÙ³Ý ·áñÍÁÝóóÇ ³ñ¹Ûáõݳí»ïáõÃÛ³Ý µ³ñÓñ³óáõÙ ¨ ëáíáñáÕÝ»ñÇ ³ÏïÇíáõÃÛ³Ý µ³½Ù³åÇëÇ Ó¨»ñÇ ËóÝáõÙ:

гßíÇ ³éÝ»Éáí ³Û¹ Ù»Ãá¹Ç ³é³í»ÉáõÃÛáõÝÝ»ñÝ áõ ϳñ¨áñáõÃÛáõÝÁ, ¹³ñÓÛ³É ÏÇñ³é»óÇ  ³ÛÝ, áñÇ  ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ  ³ß³Ï»ñïÝ»ñÇ Ñ»ï ëï»ÕÍ»óÇÝù §âùݳճ·»Õ å³ñ﻽¦ Ëáñ³·ñáí Ñ»ùdzÃ: ²é³ÝÓÇÝ ÃÕóå³Ý³ÏÝ»ñáí  Ý»ñϳ۳óñ»óÇÝù  ݳ¨ ³ß³Ï»ñïÝ»ñÇ Ñ³í³ù³Í ÝÛáõûñÁ Ñ»ùdzÃÇ Ñ»ñáëÝ»ñÇ Ù³ëÇÝ:

ܳ˳·ÍÇ Ýå³ï³ÏÝ»ñÁ.

v  ½³ñ·³óÝ»Éáí  ëáíáñáÕÝ»ñÇ ÇÝùÝáõñáõÛÝ ëï»Õͳ·áñÍ, ѻﳽáï³Ï³Ý, í»ñÉáõÍ³Ï³Ý áõݳÏáõÃÛáõÝÝ»ñÝ áõ ÑÙïáõÃÛáõÝÝ»ñÁ` ³Ù÷á÷»É ëáíáñáÕÝ»ñÇ Ó»éùµ»ñ³Í ·Çï»ÉÇùÝ»ñÁ,

v  ³ß³Ï»ñïÝ»ñÇÝ ÙÕ»É Ñ»ï³½áï³Ï³Ý ³ß˳ï³ÝùÇ,

v  ³ß³Ï»ñïÝ»ñÇÝ ëáíáñ»óÝ»É ·áñÍݳϳÝáõÙ ÏÇñ³é»É ·Çï»ÉÇùÝ»ñÁ,

v  ³ß³Ï»ñïÝ»ñÇÝ ëáíáñ»óÝ»É Ñ³í³ù»É, ½ï»É, í»ñÉáõÍ»É Çñ»Ýó ÇëÏ Ñ³í³ù³Í

     ï»Õ»Ï³ïíáõÃÛáõÝÁ:

ܳ˳·ÍÇ  ÁÝóóùÁ

Ա߳ϻñïÝ»ñÁ ëÏë»óÇÝ Ñ³í³ù»É  ³ß˳ñѳ׳ݳãáÕ³Ï³Ý ï»Õ»ÏáõÃÛáõÝÝ»ñ, áï³Ý³íáñÝ»ñ, ÝϳñÝ»ñ (¹ñ³Ýó Ù»Í Ù³ëÝ Çñ»Ýù ¿ÇÝ Ýϳñ»É),  »ñ·»ñ, Ñ»ï³ùñùÇñ å³ïÙáõÃÛáõÝÝ»ñ   ͳÕÇÏÝ»ñÇ, ÙÇç³ïÝ»ñÇ, ÃéãáõÝÝ»ñÇ, µÝáõÃÛ³Ý »ñ¨áõÛÃÝ»ñÇ Ù³ëÇÝ, հորինեցին հանելուկներ: гí³ù³Í ÝÛáõûñÇó  ³ß³Ï»ñïÝ»ñÇ Ñ»ï  ÁÝïñ»óÇÝù ³é³í»É Ñ»ï³ùñùÇñÝ»ñÁ,  áõëáõóáճϳÝ, ׳ݳãáճϳݠ ³ñÅ»ù Ý»ñϳ۳óÝáÕÝ»ñÁ,  ËÙµ³·ñí»óÇÝ ß³ï ÝÛáõûñ` ѻﳷ³ÛáõÙ û·ï³·áñÍ»Éáõ ѳٳñ, ùÝݳñÏ»óÇÝù áõ ϳ½Ù»óÇÝù Ñ»ùdzÃÇ Ùáï³íáñ ëó»Ý³ñÁ, ³ÛÝáõÑ»ï¨ ³ÛÝ բերեցինք í»ñçÝ³Ï³Ý ï»ëùÇ, ϳï³ñí»ó ¹»ñ³µ³ßËáõÙ` ѳßíÇ ³éÝ»Éáí ³ß³Ï»ñïÝ»ñÇ Ý³Ë³ëÇñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ: 

лùdzÃÇ Ñ³Ù³éáï ëó»Ý³ñÁ

лï³ùñùñ³ë»ñ »ñ»Ë³Ý»ñÁ` ùáõÛñ áõ »Õµ³Ûñ, µáÉáñÇó óùáõÝ, í³Õ ³é³íáïÛ³Ý, ÙïÝáõÙ »Ý å³ñ﻽` ÇٳݳÉáõ, û ûñÝ ÇÝãå»ë ¿ ëÏëíáõÙ å³ñ﻽áõÙ: ²ÛÝï»Õ ѳݹÇåáõÙ »Ý Éáõë³ïïÇÏÇÝ, ³ÛÝáõÑ»ï¨ µ³óíáõÙ ¿ ó³Û·³Í³ÕÏÁ, Ñ»ïá »ñÏݳϳٳñáõÙ  »ñ¨áõÙ ¿ ³ñ¨Á, ϳÝãáõÙ ¿ ³ù³Õ³ÕÁ, Ñ»ñÃáí ³ñÃݳÝáõÙ »Ý ͳÕÇÏÝ»ñÁ, áÕçáõÝáõÙ Çñ³ñ, պատմում միմյանց մասին, ³ñÃݳÝáõÙ áõ Çñ»Ýó ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÝ  »Ý ëÏëáõÙ ³ß˳ï³ë»ñ Ù»ÕáõÝ áõ ÙñçÛáõÝÁ, ×Ý×ÕáõÏÁ: гÝϳñÍ ëÏëáõÙ »Ý Ïáõï³Ïí»É ³Ùå»ñÁ, ³Ùåñáå ¿, ϳÛͳÏ, ÝáñÇó ³ñ¨, áñÇó Ñ»ïá` ÍdzͳÝ, ëáõÝÏ: ²é³í»É å³Ûͳé, ãùÝ³Õ ï»ëù ëï³ó³í å³ñï»½Ý ³ÛÝ Å³Ù³Ý³Ï, »ñµ ³ñÃݳó³Ý µáÉáñ Ñ»ñáëÝ»ñÁ:

²Û¹ ³Ù»Ýն  áõÕ»ÏóվáõÙ էին »ñ·»ñով, պարով, ոտանավորներով` ³ñ¨Ç, ·³ñݳÝ, áõñ³Ë ïñ³Ù³¹ñáõÃÛ³Ý, áõñ³Ë ³é³íáïí³ Ù³ëÇÝ:

ܳ˳·ÍÇ ³ñ¹ÛáõÝùÝ»ñÁ.

v   զարգացվեցին ³ß³Ï»ñïÝ»ñի ëï»Õͳ·áñÍ³Ï³Ý կարողությունները,

v  ËóÝí»ó ³ß³Ï»ñïÝ»ñÇ ÇÝùݳ½³ñ·³óáõÙÁ` µ³½Ù³ÃÇí ³ß˳ñѳ׳ݳãáճϳÝ

      ·Çï»ÉÇùÝ»ñով,

v  ³ß³Ï»ñïÝ»ñÁ ձեռք բերեցին ѻﳽáï³Ï³Ý - áñáÝáÕ³Ï³Ý ³ß˳ï³ÝùÇ կարողություններ,

v  ³ß³Ï»ñïÝ»ñÁ Ó»éùµ»ñ»óÇÝ ëáíáñ³ÍÁ ·áñÍݳϳÝáõÙ ÏÇñ³é»Éáõ ÑÙïáõÃÛáõÝÝ»ñ,

v  ³ß³Ï»ñïÝ»ñÁ ëáíáñ»óÇÝ Ñ³í³ù»É,  í»ñÉáõÍ»É ï»Õ»Ï³ïíáõÃÛáõÝÁ:

        

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

§Հայաստանի յոթ և բյուր հրաշալիքները¦

թեմատիկ խմբի ամփոփում

 

Այս թեմատիկ խումբն ամփոփելիս շեշտը դրել եմ հետևյալի վրա` հայտնաբերել Հայաստանի այլ  հրաշալիքներ, որոնց մասին չխոսվեց  թեմատիկ խումբն ուսումնասիրելիս: Ժամանակ տրամադրվեց աշակերտներին` մտածելու, տեղեկատվություն հավաքելու, հորինելու ոտանավորներ, հանելուկներ, բանակապեր դրանց մասին: Աշակերտները Հայաստանի բյուր հրաշալիքների շարքին դասեցին նաև Շաքեի վեհաշուք ջրվեժը, մեր ժողովրդի հպարտություն Քարահունջը ( Զորաց քարերը), քառագագաթ Արագածը, հայկական կարմրաթուշ թոնիրը, թոնրի անուշաբույր լավաշը, արևահամ  ծիրանըքաղցրահամ խաղողը, պտղաբերության խորհրդանիշ նուռը:

Համագործակցային աշխատանքով  աշակերտները կազմեցին գրքույկներ, նկարազարդեցին, դասարանին ներկայացրեցին գրքույկների բովանդակությունը և շուտով ունեցանք §Հայաստանի բյուր հրաշալիքները¦ խորագրով պաստառը:

Թեմատիկ խմբի նյութերը աշակերտներին հնարավորություն ստեղծեցին` ստեղծագործաբար պատասխանելու հարցերին, պատմություններ հորինելու նկարներում պատկերված հերոսների շուրջ, ստեղծելու ոչ ծավալուն խոսք տրված թեմայի շուրջ`                                                                          զարգացնելով երևակայականստեղծագործական մտածողությունը:

 

 

 

 

 Յուրի Սահակյան` §Ի±նչ են խոսում մրջյունները¦

( դերային խաղ )

 

Նախօրոք մի քանի աշակերտի հանձնարարել էի  փոքրիկ հաղորդում նախապատրաստել մրջյունների մասին: Հաղորդումից հետո մտագրոհ  կազմակերպեցի հետևյալ հարցադրմամբ` ինչպիսի± միջատներ են մրջյունները: Այնուհետև աշակերտները ծանոթացան դասանյութինՀետո  ստեղծագործական երևակայության միջոցով հանձնարարվեց դերային խաղով ստեղծել երկխոսություն մրջյունների միջև.

1.– Տե'ս, թե ի~նչ տաք, հաճելի օր է այսօր, մրջնանոցից դուս չբերե±նք

        հարսնյակներին:

Իհա'րկե. չէ± որ դրանցից դուրս են գալիս նոր, երիտասարդ մրջյուններ:

2.- Տեսնու±մ ես` ի~նչ առողջ ու մաքուր է այս անտառը:

- Այո, որովհետև մենք անտառից մրջնանոց ենք բերում վնասատու թիթեռի

        թրթուրներին` այսպիսով փրկելով անտառը:

3.- Մրջնանոցի կերը պակասել է, չգնա±նք կեր հայթայթելու:

- Քանի դեռ կեր կա բացատում, արի գնանք:

             4.   – Ի~նչ բարի են մարդիկ. նրանք չեն տրորում մեր մրջնաբույնը, զգույշ են

                        քայլում դրա կողքով:

       – Որովհետև նրանք հասկանում են, որ մենք վնասատու չենք, բնության

         պահապաններից ենք:

5.   – Քանի դեռ անձրևները չեն սկսվել, պետք է ավարտենք մեր կիսատ գործերը:

                  - Իհա'րկե, ժամանակն է վերանորոգել մրջնանոցի մուտքերն ու ելքերը, կեր

                      կուտակել:

           6.   – Այնքան աշխատեցինք, հոգնեցինք, չպարե±նք:

                 - Սիրով, արի և' պարենք, և' երգենք, հրավիրենք նաև մեր ընկերներին:

Դերային խաղին մասնակցեցին բոլոր աշակերտները: Այն անցավ ուրախ, աշխույժ մթնոլորտում, աշակերտները ապրումակցեցին. համապատասխան ձայնային ելևէջներով կարողացան  արտահայտել մրջյունների զգացմունքներն ու մտքերը:

            Հայտնի է այն փաստը, որ ստեղծագործական (կրեատիվ) մտածողությամբ օժտված է այն անհատը, ով կարողանում է ծնունդ տալ անսովոր գաղափարների, շեղվել ավանդական ընդհանրացումներից և արագ լուծումներ գտնել խնդրահարույց իրավիճակներում:

 

 

 


 

Աշակերտների ստեղծագործական կարողությունների զարգացումը մայրենիի դասերին Ինչ պիսի ± ն է ստեղծագործ ական ( կրեատիվ ) կարողությամբ օժտված աշակերտը : Ինչպե ± ս պետք է…

Աշակերտների ստեղծագործական կարողությունների զարգացումը մայրենիի դասերին Ինչ պիսի ± ն է ստեղծագործ ական ( կրեատիվ ) կարողությամբ օժտված աշակերտը : Ինչպե ± ս պետք է…

վերարտադրությունը , նոր , անծանոթ իրավիճակներում գիտելիքների կիրառումը , գիտելիքների նկատմամբ ստեղծագործական մոտեցումը : Ինչպե ± ս ստեղծել գրավիչ ու հետաքրքիր դաս : Յուրաքանչյուր դաս…

վերարտադրությունը , նոր , անծանոթ իրավիճակներում գիտելիքների կիրառումը , գիտելիքների նկատմամբ ստեղծագործական մոտեցումը : Ինչպե ± ս ստեղծել գրավիչ ու հետաքրքիր դաս : Յուրաքանչյուր դաս…

ասացվածքներով ` ներկայացնելով դրանք նկարազարդված գրքույկների տեսքով : Հաջորդ դասին անդրադառնում ենք այդ աշխատանքներին : Արդյունքը տանում է աշակերտների ստեղծագործական կարողությունների զարգացմանը : Արդյունքում ունեցանք…

ասացվածքներով ` ներկայացնելով դրանք նկարազարդված գրքույկների տեսքով : Հաջորդ դասին անդրադառնում ենք այդ աշխատանքներին : Արդյունքը տանում է աշակերտների ստեղծագործական կարողությունների զարգացմանը : Արդյունքում ունեցանք…

³ÛÝáõÑ»ï¨ ³ÛÝ բերեցինք í»ñçÝ³Ï³Ý ï»ëùÇ, ϳï³ñí»ó ¹»ñ³µ³ßËáõÙ` ѳßíÇ ³éÝ»Éáí ³ß³Ï»ñïÝ»ñÇ Ý³Ë³ëÇñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ: лùdzÃÇ Ñ³Ù³éáï ëó»Ý³ñÁ лï³ùñùñ³ë»ñ »ñ»Ë³Ý»ñÁ` ùáõÛñ áõ »Õµ³Ûñ, µáÉáñÇó óùáõÝ, í³Õ ³é³íáïÛ³Ý, ÙïÝáõÙ »Ý…

³ÛÝáõÑ»ï¨ ³ÛÝ բերեցինք í»ñçÝ³Ï³Ý ï»ëùÇ, ϳï³ñí»ó ¹»ñ³µ³ßËáõÙ` ѳßíÇ ³éÝ»Éáí ³ß³Ï»ñïÝ»ñÇ Ý³Ë³ëÇñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ: лùdzÃÇ Ñ³Ù³éáï ëó»Ý³ñÁ лï³ùñùñ³ë»ñ »ñ»Ë³Ý»ñÁ` ùáõÛñ áõ »Õµ³Ûñ, µáÉáñÇó óùáõÝ, í³Õ ³é³íáïÛ³Ý, ÙïÝáõÙ »Ý…

թեմատիկ խումբն ուսումնասիրելիս : Ժամանակ տրամադրվեց աշակերտներին ` մտածելու , տեղեկատվություն հավաքելու , հորինելու ոտանավորներ , հանելուկներ, բանակապեր դրանց մասին : Աշակերտները Հայաստանի բյուր հրաշալիքների…

թեմատիկ խումբն ուսումնասիրելիս : Ժամանակ տրամադրվեց աշակերտներին ` մտածելու , տեղեկատվություն հավաքելու , հորինելու ոտանավորներ , հանելուկներ, բանակապեր դրանց մասին : Աշակերտները Հայաստանի բյուր հրաշալիքների…

1.– Տե ' ս , թե ի ~ նչ տաք , հաճելի օր է այսօր , մրջնանոցից դուս չբերե ± նք հարսնյակներին : - Իհա…

1.– Տե ' ս , թե ի ~ նչ տաք , հաճելի օր է այսօր , մրջնանոցից դուս չբերե ± նք հարսնյակներին : - Իհա…
Скачать файл