Қазақ тілі – ҚР мемлекеттік тілі

Сабақ жоспары Сабақ: қазақ тілі Тақырыбы: Қазақ тілі – ҚР мемлекеттік тілі. Күні: 04. 09. 2017 жыл СЫНЫП: 9 «А,Б,В» №28 «Ақбай» жалпы орта мектебі Мұғалімнің есімі: Серикова Қ. Е. Қатысқандар саны: Қатыспағандар  саны: Сабақ негізделген оқу мақсаты  (мақсаттары) Тілдің қызмтін түсіну.  Сөйлеу, жазу  мәдениеттіліктің негізі екендігін ұғыну. Сабақ мақсаттары Тілдік мақсат Алдыңғы оқу Жоспар  Жоспарланған   уақыт Басталуы Ортасы Барлық  оқушылар: Тілдің қызмтін түсінеді. Оқушылардың басым бөлігі: Мәтіндегі ойды еркін жеткізеді. Кейбір  оқушылар:  Тапсырмаларды зерделейді, ізденеді. Оқушылар: Тілдің қызметін түсінеді, қосымша деректер арқылы жұмыстар  жүргізеді. Негізгі сөздер  мен  тіркестер:  Ана тілі, қоршаған орта, қазақ тілі. Сыныптағы диалог/ жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер: Талқылауға арналған тармақтар: Ана тілі қызметінің ерекшелігі қандай? Тіл мен қоғамның  байланысы қандай? Жазылым бойынша ұсыныстар: Мақал­мәтелдерді  талдау.  Ана тілің  ерекшелігін жазу.  Өткен сабақтардан қайталау. 3 минут 7 минут 2 минут 13 минут Жоспарланған жаттығулар  (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар,  ескертпелерді жазыңыз)  «Өзіңе тілегенді ­ басқаларға тіле!» Әр оқушы 10­15 секунд уақыт аралығында ішінен өзіне  бір немесе бірнеше ізгі тілек тілеу тапсырылады. Содан  кейін қатысушылар жұпқа бөлініп, бір­бірінің қолынан  алып, жаңағы өзіне тілегенді жұптасына айту керек.  Ресурстар     «Ыстық орындық»  әдісі арқылы . Сұрақтары:  1. Тақырып бойынша еркін пікіріңіз қандай? 2. Сөйлеу, жазу талаптары туралы не білесіз? 3. Сіз  «тіл тазалығы, ой нақтылығы» сөздерін  қалай түсіндіңіз?    Кері байланыс жасау: Сөйлеу кезінде әр адамның өзіндік сөз саптауы, сөйлеу мәнері бар. Сөйлеу кезінде қолданатын сөздерді  ойланып, әзіл­ қалжыңды да орнымен айту талап  етіледі.Сөз мәнді, тиянақты, мәдениетті болуы  керек.  Стикерлер арқылы топтық бағалау.  «Ойлан, тап, талқыла» әдісі бойынша  жұмыс жасату  арқылы жаңа сабақтың мазмұнымен танысу.  Плакаттарға тірек сөздер жазып ілінеді. Тірек сөздер: Сөйлесу; Стикерлер Плакат, маркер Оқушылардыңқолдарына  бағдаршамның әр  түсі жанған  суреттері беріледі. Олар қалаған  түстерін көтереді. Оқулық, дәптер Пікір алмасу; Тікелей қарым­қатынас; Қоршаған орта; Тыңдаушының назарын аудару; Кідіріс, баяу, жоғары амалдар. Ұлттық тіл – ауызекі және жазбаша түрдегі ұлттық  қарым – қатынас құралы.  Қазақ тілі түркі тілдер семьясының батыс ғұн  бұтағына,оның ішінде,қыпшақ тобына енеді.  Тілдер туыстас блоып саналуы үшін лексикада  мағынылары жағынан бірдей,ұқсас,ал дыбысталуы  жағынан бір – біріне жақын көтеген сөздердің болуы  шарт.  Мысалы: қазақ тілінде ­ ауыр деген сөз  өзбек тілінде – оғыр  қырғызша – оор  тува және хахол – аор  түркіменше – ағыр  алтай тілінде – уур  башқұртша – ауыр  татарша – авыр болып айтылады.  Туыстас тілдердің барлығына бірдей ортақ сөздерге  көбінесе туыстық қатынас пен адамның дене  мүшелерін,жыл мезгілдері мен табиғат құбылыстарын  білдіретін әрі төрт түлік пен өсімдік атауларына,  күнкөріске қатысты сөздер жатады.  Сонымен «Қазақ тілі қашан, қалай пайда болды?  Бүінгі күнге қалай жетті? Аталған тілдермен қалайша туыстас?» деген сұрақтарға  жауап беру үшін түркі тілдеріне ортақ тарихқа  жүгінеміз.  Қазақ тілі қыпышақ – ноғай тобына жатады. Қазақ тілінің бастауы – көне түркі тілі. Сондықтан қазақ тілі түркілік  ортақ белгілерді бойына сақтаған қыпышақ тілінің заңды  жалғасы болып табылады.  Республикасының мемлекеттік тілі­қазақ тілі екендігі жайында заңның нешінші бабында  көрсетілгенін 1989 жыл 22 қыркүйек “Тіл туралы” Заң” қабылданды. 1989 жыл “Тіл туралы” заңды жүзеге асыру үшін “Қазақ  тілі” қоғамы құрылды. 1993­1995 жылдар Қазақстан Республикасының жаңа  Конституциясында қазақ тілі мемлекеттік мәртебеге ие  болды. 1993 жыл Тіл комитеті құрылды. 1996 жыл 4 қарашада Қазақстан республикасы  Президентінің Жарлығымен «Қазақстан  Республикасының Тіл саясаты» Тұжырымдамасы  мақұлданды. 1997 жыл 11 шілде “Тіл туралы” Заң толықтырылып  қайта шықты. 1998 жыл “Тіл туралы” Заңды күшіне ендіру туралы  Мемлекеттік бағдарлама жасалды. 2007 жыл “Мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейту және оның бәсекеге қабілеттілігін арттырудың 2007­2010 жылдарға арналған” Тұжырымдамасы қабылданды. 2011­2020 жылдарға арналған «Қазақстан  Республикасында тілдерді дамыту мен қолданудың  мемлекеттік бағдарламасы Кері байланыс жасау:2  минут 4  минут 4 минут Аяқталуы 3 минут 2 минут 3 минут  Сөйлеу – адамдардың тіл арқылы қарым­қатынас  жасауының бір түрі. Тілдің ерекшелігі – қарым –  қатынас жасау барысында жүзеге асады. Қазақ тілі қыпышақ – ноғай тобына жатады. Қазақ  тілінің бастауы – көне түркі тілі. Сондықтан қазақ  тілі түркілік ортақ белгілерді бойына сақтаған  қыпышақ тілінің заңды жалғасы болып табылады  «Бағдаршам» әдісі арқылы бағалау. «Адасқан әріптер» ойыны 1. А, з, қ, қ, а ҚАЗАҚ 2. І,т, л, і ТІЛІ 3. О,ғ,қ,ы,м,а қоғамы 2.Афоризмдер Оқушы пікірі Тіл­елшінің қылышы. Ж.Баласағұни Сөздің ең ұлысы­тарих А.Байтұрсынұлы Әр заманның өзіне лайық сөзі болады. Б.Оңдасынұлы 3. Сөзжұмбақ. 1. Өнер алды ….. тіл. 2. … көңілінен азады, Тілімен жазады. 3. Тіл қаруы … , Сөз қаруы ой. 4. … кеспек болса да, тіл кеспек жоқ. 5. … бәле тілден. 6. Тіл қылыштан …. 7. Тіл буынсыз, ой …. 8. Жеті жұрттың … біл, Жеті түрлі білім біл. 9. Сөз … білмеген, Өз қадірін білмейді. 4. “Ойлан, тап” ойыны 1. Өмір, әрбір, тіл, адамға, бойы, керек. 2. Өмір, қазіргі, көп, білу, тіл, уақытта, талабы. 3. Полиглот, көп, адамды, білген, тіл, деп, атайды. 4. Ғажайып, қазақ, әлем, тілі. 5. Ақылдың, тіл, бірліктің, көрінісі, кілті. Ұлттық ерекшелігімізді айқындайтын таңбалар: Елтаңба Әнұран Ту Ұлт боп жаратылу үшін басты қажет құрал: Тіл Дін Дәстүр “Тіл — қазына” тақырыбында шағын эссе жазу. «Екі жұлдыз, бір тілек» әдісі бағалау. Рефлексия: «Таңдау» әдісі.  • 1. Мен сабақ қызықты_____, қызықсыз___ болды деп  ойлаймын.  • 2. Мен сабақта: үйрендім көп нәрсені____,      үйренгенім аз_____ болды.  • 3. Мен басқаларды мұқият____, зейінсіз___ тыңдадым.  • 4. Мен пікірсайыстарға жиі___, сирек___ қатыстым  Сабаққа деген ынтасын білдіретін сөйлемдердің бірінің  тұсына « +» белгісін қою тапсырылады.   Стикерлер2 минут Үйге тапсырма:       ­ жаттығу. «Білімділер», «Ұстаздар» ақпараттық порталы, «Қазақ  әдебиеті энциклопедиясы». Бағалау – оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай  жоспарлайсыз? Сабақ барысында тапсырмалар бойынша оқушылардың  жұмыстарының қай деңгейде орындалғаны түртіп аламын және дұрыс қолдануы бағаланады.  Пәнаралық  байланыс  Қауіпсіздік және  еңбекті қорғау  ережелері АКТ – мен  байланыс  Құндылықтардағ ы байланыс Қазақ әдебиеті,  тарих пәндерімен  пәнаралық  байланыс  жасалады.  Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз. Сол  ұяшықтағы Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз. Қосымша ақпарат Саралау –сіз қосымша көмек  көрсетуді қалай  жоспарлайсыз? Сіз қабілеті  жоғары оқушыларға  тапсырманы күрделендіруді  қалай жоспарлайсыз? Бүгінгі сабақта қабілеті  жоғары оқушыларға:  тапсырмалардың идеясын  ашып, тірек сөздер мен ойлы  сөздерді табу жоспарланады.  Үлгермеуші оқушыларға:  мәтіндегі ойды жеткізу, мәтін  бойынша сұрақтарға жауап  беру жоспарланады. Рефлексия Сабақ /оқу мақсаттары шынайы ма? Бүгін  оқушылар не білді?  Сыныптағы  ахуал қандай  болды? Мен  жоспарланған  саралау  шаралары тиімді  боллды ма? Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе? Мен  өз  жоспарыма  қандай түзетулер  енгіздім және неліктен? Қорытынды бағалау Қандай екі нәрсе табысты болды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)? 1: 2: Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта аллды (оқытуы да, оқуды да ескеріңіз)? 1: 2: Сабақ барысында мен сынып немесе жекеленген оқушылар  туралы менің келесі сабағымды жетілдіруге  көмектесетін не білдім?