JUQA LINZA JA’RDEMINDE KO’RNIS JASAW

JUQA LINZA JA’RDEMINDE KO’RNIS JASAW

doc
09.02.2020

150.000₽ призовой фонд • 11 почетных документов • Свидетельство публикации в СМИ

Опубликовать материал

№ 27 TEMA JUQA LINZA JA’RDEMINDE KO’RNIS JASAW.doc

 

 

 

 

 

 

 

 

 

No’kis rayoni’ XBMXMThSHBne qarasli

№ - 22- sanli' uluwma worta bilim beriw mektebinin'

Fizika pa'ni mug'allimi

 

Ag’i’lash   Saylauovti’n’

 

JUQA LINZA JA’RDEMINDE KO’RNIS JASAW

atli’ temasi’ boyi’nsha

sabaqli’q is jobasi’

 

 

2015-2016 ji’l

No’kis Rayoni’                                                                                                         22-mektep  Saylauov Ag’i’lash

 

№ 27 TEMA         JUQA LINZA JA’RDEMINDE KO’RNIS JASAW

Sabaqti’n’ maqseti

a)Bilimlendiriw maqseti

Woqi’wshi’larg’a Juqa linza ja’rdeminde ko’rinis jasaw haqqi’nda uluwma tusinikler beriw ha’m bul temani’n’ basqa temalardan wo’zgesheligin ayti’p wo’tip temani’ baslaw.

b) Tarbiyali’q maqseti.

Woqi’wshi’larg’a temadan kelip shi’qqan halda wo’mirde jaqsi’ menen jamanni’n’ birdey juriwin biraq jaqsi’li’qti’n’ jen’ip shi’g’i’wi’n tusindirip, woqi’wshi’lardi’ jaqsi’li’q ruwxi’nda ta’rbiyalaw.

c)Rawajlandi’ri’w maqseti’

Woqi’wshi’lardi’n’ pa’nge degen qi’zi’g’i’wshi’li’g’i’n artti’ri’w na’tiyjesinde wolardi’n’ woqi’w ha’m jazi’w ko’nlikpelerin artti’ri’p bari’w

Sabaqti’ qurallandi’ri’w

Sabaqli’q kitap,tarqatpa materiallar, ha’m korgizbeli qurallar.

Sabaqta paydalani’lg’an metodlar: «Blits» interaktiv metodi’ «Skarabey» interaktiv metodi’

Sabaq jobasi

1

Sholkemlestiriw bolimi

2-minut

2

Uyge tapsi’rmalardi soraw

10- minut

3

Taza temani tusindiriw

15-minut

4

Taza temani bekkemlew

16-minut

5

Uyge tapsi’rma beriw

2-minut

Sabaqti’n’ bari’si’

Sholkemlestiriw

Woqi’wshilardi’n’ nawbettegi sabaqqa tayarli’g’i’n tekseriw

Uyge tapsi’rma soraw

Linzalar temasi’n soraw

TEMA

Juqa linzani’n’ focus arali’g’i’ u’lken bolg’ani’ ushi’n woni’n’ payda yetetug’i’n ko’rnisin si’zi’lmada suwretlew qolayli’. Sol sebepli ko’rnisti jasaw ha’m analiz yetiwde juqa linzadan paydalani’ladi’.

Linza ja’rdeminde A noqati’ni’n’ ko’rnisin jasaw ushi’n sol noqattan bas optikali’q ko’sherge parallel AO’ nuri’ ha’m linza worayi’nan wo’tetug’I’n AO nuri’ wo’tkiziledi. AO’ nuri’ linzada si’ni’p, F fokusi’nan wo’tedi. Bunnan ha’m linza worayi’nan wo’tetug’I’n nurlardi’n’ kesilsiwinen A’ noqatta A noqati’ni’n’ ko’rnisi boladi’ (60-suwret).

 

 

Buyi’mni’n’ ko’rinisin jasaw ushi’n woni’n’ tiyisli noqatlari’ni’n’ ko’rnisi payda yetiledi.Son’I’nan bul noqatlar birlsetirilse, buyi’mni’n’ ko’rnisi payda boladi’.

Bas optikali’q ko’sherge perpendekulyar jaylasqan AB kesiminin’ linza payda yetetug’I’n ko’rnisin jasayi’q.Buni’n’ ushi’n A ha’m B noqatlardan bas optikali’q ko’sherge parallel nurlar ha’m linza worayi’nan wo’tetug’I’n nurlar wo’tkizemiz. A’ noqati’nan shi’qqan yeki nur bolsa B’ noqati’nda kesilisedi. A’ noqati’nan B’ noqati’na A’B’ kesimdi wo’tkizemiz. Payda bolg’an A’B’ kesim AB buyi’mni’n’ linza payda yetken ko’rinisi.Suwretleniwi to’n’kerilgen ko’rniste boladi’.

 

60-suwret

Ko’rinis jasawdi’ ja’nede a’piwayi’lasti’ri’w ushi’n ko’rinis jasalatug’i’n AB buyi’mni’n’ B noqati’n bas optikali’q ko’sherdin’ u’stine qoyami’z.Wonday jag’dayda AB buyi’mni’n’ ko’rinisin payda yetiw ushi’n tek A noqati’nan shi’g’atug’i’n yeki nurdi’ wo’tkeriw jeterli boladi’ (61- a suwret). Nurlar kesilisken A noqati’nan bas optikali’q ko’sherge perpendekulyar tu’siriledi. Payda yetilgen A’B’ kesim AB buyi’mni’n’ ko’rnisi boladi’.

Linza payda yetetug’i’n ko’rnistin’qaysi’ jerde payda boli’wi’, u’lken-kishiligi, tuwri’ yamasa to’n’kerilgenligi, haqiyqiy yamasa jormalli’g’’ buyi’mni’n’ linza fokusi’na Sali’sti’rg’anda qanday arali’qta turatug’i’nli’g’i’na baylani’sli’ boladi’.

To’mende buyi’m focus arali’qqa Sali’sti’rg’anda tu’rli jerlerde turg’anda linzada payda bolatug’i’n ko’rnislerdi ko’rip shi’g’ami’z.

No’kis Rayoni’                                                                                                22-mektep  Saylauov Ag’i’lash

No’kis Rayoni’                                                                                                22-mektep  Saylauov Ag’i’lash

A)

 

 

 

 

 

B)

D)

E)

 

F)

61-suwret

1. Buyi’m linzani’n’ yekilengen focus arali’g’i’ 2F ten uzaqta turg’an bolsi’n,yag’niy d>2F. Bunday jag’dayda ko’rinis kishireygen (K<1) ha’m to’n’kerilgen halatta focus penen yekilengen focus arali’g’i’nda payda boladi’ (61-a suwret).

2. Buyi’m linzadan yekilengen focus arali’g’i’ 2F ke ten’ bolg’an uzaqli’qta turg’an bolsi’n, yag’niy d=2F. Bul halatta ko’rnistin’ shamasi’ wo’zgermeydi (K=1) ha’m ko’rinis to’n’kerilgen halatta linzadan 2F uzaqli’qta payda boladi’ (61-b suwret).

3.  Buyi’m linzani’n’ focus arali’g’i’ F ha’m yekilengen focus arali’g’i’ 2F arali’g’i’nda turg’an bolsi’n yag’niy F<d<2F. Bul halatta ko’rinis u’lkeygen (K>1) ha’m to’n’kerilgen halatta yekilengen focus arali’g’i’ni’n’ arg’i’ jag’i’nda payda boladi’ (61-d suwret).

 

 

4. Buyi’m linzani’n’ fokusi’nda turg’an bolsi’n, yag’niy d=F. Bul halatta buyi’mni’n’ qalegen noqati’nan shi’g’i’p linzada si’ng’an yeki nur wo’z-ara kesilispeydi.Soni’n’ ushi’n ko’rinis payda bolmaydi’ (61-e suwret).

5.  Buyi’m linza menen focus arasi’nda turg’an bolsi’n, yag’niy d<F. Bul halatta linza menen focus arali’g’I’nda u’lkeygen (K>1), tuwri’ ha’m jormal ko’rinis payda boladi’ (61- f suwret). Buyi’mdi’ u’lkeytip ko’riw ushi’n linza buyi’mg’a a’ne sonday jaqi’nlasti’ri’li’wi’ kerek.

Jiynawshi’ linzadan pari’qli’ ra’wishte shashi’rawshi’ linzada buyi’mni’n’ qay jerde turg’anli’g’I’na qaramastan, payda bolg’an ko’rinis barli’q halatlarda kishireygen, tuwra ha’m jormal boladi’ (62-suwret).

62-suwret

Sabaqti’ bekkemlew

«Jalpi’ pikirge hu’jim» interaktiv metodi’ bunda woqi’wshi’lardi’ 3 toparg’a boli’p wolarg’a tema boyi’nsha qayta sorawlar berip,qosi’msha tapsi’rma tu’rinde yesaplar beriledi 10 minut ishinde berilgen tapsi’rmalar boyi’nsha topardan bir woqi’wshi’ juwap beredi ha’m yen’ ko’p duri’s juwap bergen topar jen’ilpaz boladi’. Son’ bosli’qlardi’ toli’qti’ri’w maqsetinde bilimlerin bekkemlep bari’w ushi’n yadtan formula jazi’wg’a kirisedi .

1.Turaqli’ tok elektr dvigatelinde qaysi’ tu'rdegi energiya qanday tu'rdegi energ’a aylanadi’?

2.Elektr dvigatelinin' du'zilisin tu'sindirip berin'.

3.Elektr dvigatelinin' islew principi nege tiykarlanadi’?

4.Elektr dvigatelinin' islew principin ayti’p berin'.

5.Elektr dvigatel qanday arti’qmashi’li’qqa iye?

6.Elektr dvigatelinin' qollani’li’wi’ haqqi’nda nelerdi bilesiz?

7.Elektr dvigatel menen isleytug'i’n elektr a'spabi’ndag'i’ (mi’sali’, elektr britva. ventilyator, magnitofon, tigiw yamasa kir juwi’w mashinasi’) elektr dvigatelin ko'zdea wo'tkerin' ha'm pikirlerin'izdi da'pterin'izge jazi’n'.

Uy tapsi’rma tapsi’ri’w

Juqa linza ja’rdeminde ko’rinis jasaw temasi’n woqi’p keliw.

Sabaqti’ juwmaqlaw

Uy jumi’si’n qayta yadi’na sali’p wo’tip,bugingi sabaqqa belsene qatnasqan woqi’wshilarga tiyisli bahalari’n qoyg’an halda bugingi sabag’i’ma juwmaq jasayman

No’kis Rayoni’                                                                                                22-mektep  Saylauov Ag’i’lash


скачать по прямой ссылке
Друзья! Добро пожаловать на обновленный сайт «Знанио»!

Если у вас уже есть кабинет, вы можете войти в него, используя обычные данные.

Что-то не получается или не работает? Мы всегда на связи ;)