Мероприятие: "Депортация ингушского народа. 23.02.1944"

1ведущий: Моаршал да шуга хьамсара хьаьший!

2ведущий! Ди беркате хилда шун дукхадеза новкъостий! Таханара в1ашаг1кхетар да вай  80 шу хьалха вай халкъ мехкара даккхара хетадаь.

2ведущий: Сегодня исполняется 80 лет с трагической даты 23 февраля 1944 года, когда в одночасье Ингушский народ был лишён своей Родины и депортирован в Казахстан и среднею Азию. В многовековой истории у Ингушей есть даты, которые стали скорбной памятью народа. Одной из таких дат является 23 февраля 1944 г. когда Сталинской кликой была проведена депортация Ингушского народа, сопровождавшееся обвинением народа в предательстве и пособничестве Немецким войскам.

1ведущий: Эзари ийс б1аь шовзткъа диълаг1ча шера,ткъаь кхоалаг1ча феврале ,кхаьрача дийнахьа,диъ сахьат даьлча 1уйранна вай мехка бала бера. Белхача вай кхалнаьха махьарч, кхераденнача вай берий ц1ог1арч,дегаш делхача къонахий узамаш, хьайбай 1ехар,ж1алий латар,герз бедоалачар ю яппараш-из ше дар вашаг1ъийнадар цу кхаьрача дийнахьа. Кхойтта шера д1аьх далар из 1азап. Малаг1ча дешашца дувцалургда вай халкъа т1акхаьчар, вай даьш-ноанош лайнар? сенца дустаргда вай цар б1аргех 1оиха хий, дегашта хинна човнаш? Итта итташ шераш д1аиха дале а,юха а хинар кхетаде г1ерта вай. Х1ана аьлча вайна из хатар дицлой, могийтаргдац т1айоаг1ача т1ехьено.Селхане йоацача къаман, кхоане а хургъяц.

1 ученик: Шалон хьакхаьчай, 1и тувсаш ба яьй,

Мича буг ца оалаш бугаш ба даьй.

Б1арг хьесташ хинна са Наьна лоамаш

Шортта сих ца луш латт къайладоалаш.

На1арашка ха латт "моастаг1ий" лорош

Болхаш ба даьй шоай лаьтта дуташ,

Къацахетараша мохк д1абаьккхаб,

Цар сийрдача ц1еношка баха хайшаб.

Йодаш я ц1ермашен 1аьржа к1ур тувсаш,

Цучар назам я гаьнна д1ахозаш:

"Хьо маьрша 1айла тха Нана-Даькъасте,

Дунен т1а кхы юха вай б1аргагург дий-те?

Вай къина делхаш да Наьна лоамаш,

Вай къина елхаш я Тирка талг1енаш,

Ма боакха ба хьо тхогара бала,  Хьо оарцаг1 валалахь ва Веза Даьла.."

Форда чу кховса, буг йоах цхьабараша,

Гаьнна Г1инбухе - шоллаг1бараша.

Цу низ болчоа мара хац фу хургда,

Бакъаххьа хеташ дар цо хьадергда.

Шалон йодаш я беза мухь ийца,

Ц1е ц1ог1а детташ духьал ювл дарца.

Ахкаргбарч ийккха хийла веннав,

Везачох - вовзачох массаг1а ваьннав.

Массаг1 г1ораваьв цу пана мехка,

Хьайбаш мо дигад вай цига 1олехка,

Кхаьлача б1аргашка дира хий сецаш,

Эзарзза ха енай ясе муг1 бешаш.

Массаг1а веннав моцалах вийста,

Ма дукха къаьстаб хийла дог хьийста

Ва Даьла 1а царех къахетам белахь,

Ялсмален совг1ат 1а царна делахь.

Г1анахьа Даькъасте духьала ухаш,

Хьасомаваьлча жожг1ате йолаш.

Юртара ваьлча йийтте 1овуллаш,

Т1аккха й1аьхха ха техе чуволлаш.

Ма къиза ха яр из я рабби Даьла,

Ма дуккха лайнаб вай из къизал, бала.

2 ведущий: То, что сотворил с нами и с другими народами, страшный режим того периода никогда не найдет понимания и оправдания в мире. В целом народ не может быть виновным. От Сталинского режима пострадали не только репрессированные малые народы, но и миллионы Русских. По рассказу стариков нас в 1944 году в очередной раз проверили на стойкость. Наши отцы и деды выстояли. Это страшное испытание не сломило дух нашего народа. И сегодня благодаря нашим старикам их мужеству и несгибаемому духу, мы имеем свою государственность и созидаем.

2 ученик: Даьла деноех ца1-ткъаь кхоалаг1а февраль

Ма сагота дера* са з1амигача халкъа

Дера д1айоаккхаш цунгара*дунен сердал,

Бахьаш цунга бала*сина ма могга ла.

Ма 1аьржа таьзет дар*тха коашка цу денар:

Къонахий белхаш ди*из мара хиннадац

Къизал цо ена*цо дена та1азар

Ц1аккха а,ц1аккха а г1алг1ашта дицлургдац

1азапаца к1алдехка*мелдолчох тхо даьха

Цу кераста паччахьо*даьхенах тхо даьхар

З1амигавар, воаккхавар*сибарег1а 1олаьлла

Моцалца, шелалца*фу хоадо 1окхайсар

Ц1еча эскара из деза ц1ай*вай мохк дезде кичлуш бар

Кераста паччахьо ший ордингашца*вайнаха цох таьзет дар

Из дар шовзткъе диълаг1ча шера*ткъаь кхоалаг1ча феврале,

1азап дахьаш дера кхаьра*вайнаха  сахилале

2 ведущий : 23 февраля 1944 год эта печальная скорбная дата…Вновь сжимаются сердца от тягостных воспоминаний. Картины, навсегда врезавшиеся в память, встают пред глазами очевидцев, будто произошло это вчера, словно не отделяет нас от той трагедии 80 долгих лет. Но не умирает преступление когда бы оно ни было совершено- сегодня на рассвете или сотню лет назад. Несправедливость ранит больно. Куда больнее, чем нож или пуля. И раны эти кровоточат, не дают покоя. Особенно, если оскорблён, и унижен не ты один и даже не одна твоя семья. Весь твой народ стал жертвой преступления спланированного в высоких кабинетах, исполненного ретивыми прислужниками бесчеловечного режима.

1 ведущий: В истории ингушского народа были всякие события, но 23 февраля 1944 год…- этот черный день, останется в памяти народа как дата самой страшной трагедии ни в чем не повинных людей. По рассказам наших стариков это началось так.В 1944 году в Чечено-Ингушетию стали прибывать целые воинские части. В самом начале 1944 года во всех селах республики были определены эти подразделения под видом подготовки к предстоящим «учениям». Местные жители с кавказским гостеприимством приняли солдат и офицеров, не подозревая о предстоящей трагедии. В пять часов утра 23 февраля 1944 года в день Красной Армии в дома ингушей и чеченцев стали ломиться солдаты и офицеры с автоматами, пистолетами и винтовками в руках.

2 ведущий: Они грубыми окриками, а бывало, и с применением физической силы поднимали с постелей детей, женщин, стариков и гнали всех на улицу.Офицеры объявили горцам, что все они изменники Родины и поэтому по Решению Советского правительства выселяются в среднеазиатские республики: в Казахстан и Киргизию. На сборы отводилось всего лишь 15-20 минут. Стреляли в тех, кто проявляли строптивость, позволяя себе, пусть даже в мелочах, ослушаться, не подчиниться приказу. Села, дома были окружены плотным концом охраны, дороги забиты солдатами. Беременные женщины, матери с детьми, старики и больные вереницами потянулись к железнодорожным станциям. С больными поступали самым диким образом: родственников вынуждали оставлять их в домах или бросать у дорог, обрекая на голодную и холодную смерть, а бывали и пристреливали.

1 ведущий: Казахстане  даьккхача даьхача кхойтта шера дуккха бала, халонаш лайнай вайнах, эзараши эзараши байнаб моцала, шелала, лазарех, эзача 1азапех. Цу хана лаьттача зуламеча 1аьдала хийттадацар вай къам цигара маьрша ц1адоаг1аргда, аьнна. Лар а йоацаш дунен т1ара вай д1адаргда аьнна хетар, б1арчча халкъа духьал из тийшаболх в1ашаг1беллача г1озара. Цхьабакъда, из цар чакхадаьланзар.

3 ученик:

«Сахьатах дола баллада» Хакиева Ясмина.

1 ведущий: Вай дай-ноаной деналах, хьинарех дийна а диса ший мехках кхийттад вай къам. Эггара халаг1а йолча замалехьа аьттув баьннаб цар г1алг1ай мотт, 1аьдалаш, хоза г1улакхаш диц ца далийта, бусулба ди а лелабеш вайнаьха эздел а доалаш т1ехьенаш хьалкхее. Царна йоаккхо я даргдац вай. Дукха халонаш лайна къам да, г1алг1ай къам.

2 ведущий- Цхьабакъда, цхьанена лоала лаьтта, эсалал гучаяккха къам дац, массехана дика ц1ихеза хиннаб г1алг1ай, белгала хиннаб кхычарна юкъе. Вай массехана воай машар, кортмукъле лораеш хилара дукха зуламаш леладаьд вайна духьал. Амма, вай халкъ ч1оаг1денна мара, в1алла доха ца дохаш хьадоаг1аш латт таханчарна дийнахьа. Къаман низ хилар, сакхетам хилар, цо хьат1аийца никъ нийса хилар белгало я из.

1 ведущий : Народ провел в высылке 13 долгих лет. За это время от голода, холода, погибло до 230 000 людей. Все это время с нас не снимали позорного клейма «врагов народа».

2 ведущий: Вай мохк дукхача баланашца, дукхача заманашкахьа зийнаб. Цхьа эзар ийс б1аь дезткъа шийтлаг1ча шера октябрь бутт чакхбоалача деношка шоай кийчо яь баг1ача кераста б1уно г1алг1ашта т1ом т1абера.Кховзткъе итт эзар саг шоай лаьттара арабаьхар.Ч1оаг1а йоккха къизал,1азап,бала,хало,саготонаш т1аера бусалба наха.Бакъда шоай иманах беханзар уж,шоай Даьлах тешар ч1оаг1а хилар бахьан долаш.

1 ведущий: Тахан вай мехка таьзет латтача дийнахьа вайна дагауха вай Казахстанера ц1а ца баьхка гаргара нах, вежарий, йижарий. Наггахьа ц1а мара хургдац Г1алг1ай мехка ц1еннат1ара дезалхо цига ца къасташ, наьха лаьтта д1авелла ца воалаш. Дала гешт долда царна! Дала къахетам болба. Бийрза моттиг Дала даькъала йойла!

 ученик

Ва Даьла кхел елахь бехке волчунна,

Тхо наьна лоамех къоастадаьчунна.

Каша 1азап 1а цунна совдаккха, Даьла,

Хьох тийша ма дий тхо укх дунен Аьла.

Даькъасте са латташ байнарий духьа,

Цу бойла дисача берилгий духьа,

Кхел елахь, Даьла, бехке волчунна

Из де могарг ма дац хьо воацачунна.

Мерчий доацаш к1ир хьекхаш бийхкарий духьа,

Коартолий ч1ораш, йиарий духьа,

Дог1а чурт доацаш веллачун духьа,

Ва Даьла, кхел елахь бехке волчунна.

Машиннаькъаца дада дисача цу декъий духьа,

Ясий ца дешаш бехкача эзарней духьа,

Халбате байнача цу къоаной духьа,

Тха Даьла, кхел елахь бехке волчунна.

Дайх-ноанойха къоастабаьча дезалий духьа,

Шоай мехкар лелхабаь лелачар духьа,

Тахан а т1ехь оккхарбаьнна леларий духьа,

Ва Даьла, кхел елахь бехке волчунна.

Хьакхарчашта дуадаьча цу берий духьа,

Аьрх1 етташ боабаьча цу к1антий духьа,

Моастаг1чо эхь даьча мехкарий духьа,

Ва Низбар, кхел елахь бехке волчунна.

Къонгаш боабаь яг1ача цу наьна духьа,

Деналах ца бохаш байнарий духьа,

Докъадаланза долча цар боарзий духьа,

Ва Даьла, кхел елахь бехке волчунна.

Хьа сабар, Са Даьла, дуннена ма довзий,

Цкъа сабар а, тха Даьла, кхоачалуш ма хулий.

Дог тийша да тхо 1а бекхам бергболгах,

Тхо Дала лорадолда цох ца тешилгах.

2 ведущий: Цу т1ехьа тха мероприяти чакх ялар ладувг1ара баркал хилда шоана! Дала иман а сабар а лулда вайна ишта дачакхдовл!