УШБУ СЛАЙД ТАЪЛИМ ЩЗБЕК ТИЛИДА ОЛИБ БОРИЛАДИГАН МАКТАБЛАР УЧУН МЩЛЖАЛЛАНГАН 7-8-9 СИНФЛАРДА ХИМИЯ ФАНИДАН МЕТАЛЛАР ЁКИ УЗБЕКИСТОН МЕТАЛЛУРГИЯ САНОАТИ КАБИ МАВЗУЛАРДА ФОЙДАЛАНИШ ИМКОНИЯТИНИ БЕРАДИ. УШБУ ТАКДИМОТДАН МАКТАБ УКУВЧИЛАРИУЧУН ВА ХАТТОКИ КАСБ ХУНАР КОЛЛЕДЖЛАРИ ТАЛАБАЛАРИ УЧУН ХАМ ФОЙДАЛАНИШ МУМКИН АГАР ТУРЛИ КАЧИЛИК БУЛСА УЗУР
ҚОРА МЕТАЛЛАРНИНГ ИШЛАБ
ЧИҚИШ.
БУЮМЛАР ТАЁРЛАШ
МЕТАЛНИ ЭРИТИШ
РУДАНИ ТОЗАЛАШ
РУДА ҚАЗИБ ОЛИШ
ТЕМИР Fe
ЕР ЮЗИДА АЛЮМИНИЙДАН КЕЙИН
ЭНГ КЎП ТАРҚАЛГАН МЕТАЛЛ
ҲИСОБЛАНАДИ.
(ЕР МАССАСИНИНГ 4,2% И)
МУҲИМ РУДАЛАРИ:
• МАГНИТЛИ ТЕМИРТОШ Fe3O4
• ҚИЗИЛ ТЕМИРТОШ Fe2O3
• ҚЎНҒИР ТЕМИРТОШ 2Fe2O3∙3Н2О
• ТЕМИР КОЛЧЕДАНИ FeS2
ТЕМИР КОЛЧЕДАНИ FeS2
ЭНГ ЙИРИК ТЕМИР КОНЛАРИ
• УРАЛ (МАГНИТНАЯ, КАЧКАНДАР, ВЫСОКАЯ
ТОҒЛАРИ)
• АЛТАЙ
• КРИВОРОЖСК (КУРСК МАГНИТ
АНОМАЛИ)
ДОМЕНА ЖАРАЁНИ
1РЕАКЦИЯ – КОКСНИ ЁҚИШ ВА ҚАЙТАРИШ
ЖАРАЁНИ
C + O2 = CO2+ Q
C + CO2 = 2CO Q
ЖАРАЁН ТЕЗЛИГИ ҚАНДАЙ ОШИРИЛАДИ?
ЁНИШ ТЕМПЕРАТУРАСИ ҚАНЧА ЮҚОРИ
БЎЛСА ҚАЙТАРИЛИШ ЖАРАЁНИ ҲАМ
ШУНЧА ТЕЗЛАШАДИ.
ДОМЕНА ЖАРАЁНИ
2РЕАКЦИЯ – ТЕМИР (III) ОКСИДНИ
УГЛЕРОД (II) ОКСИД БИЛАН
ҚАЙТАРИШ.
+3 +2+3 +2 0
Fe2O3 Fe3O4 FeO Fe
Ω(Fe)70% 72% 76%
ДАВОМИ
2РЕАКЦИЯ – ТЕМИР (III) ОКСИДНИ
УГЛЕРОД (II) ОКСИД БИЛАН
ҚАЙТАРИШ.
3Fe2O3 + CO = 2Fe3O4 + CO2
Fe3O4 + CO = 3FeO + CO2
FeO + CO = Fe + CO2
ДОМЕНА ЖАРАЁНИ
3РЕАКЦИЯ – РУДА ВА КОКС
САҚЛАГАН АРАЛАШМАНИ
ҚАЙТАРИШ.
ФЛЮСЛАР – ОДДИЙ
ҚАЗИЛМАДАГИ МОДДАЛАР,
ШЛАКЛАР – СИЛИКАТ,
ФОСФАТ, АЛЮМИНАТ,
АЛЮМОСИЛИКАТЛАРДАГИ
ОСОН СУЮҚЛАНАДИГАН
ҚОТИШМАЛАР
ДОМЕНА ЖАРАЁНИ
t
СаCO3 = CaO + CO2
CaO + SiO2 = CaSiO3
3CaO + P2O5 = Ca3(PO4)2
ДОМЕНА ЖАРАЁНИ
4РЕАКЦИЯ – ЧЎЯН ИШЛАБ ЧИҚАРИШ.
3 Fe + 2CO = Fe3C + CO2
МАРТЕН ПЕЧИ ЖАРАЁНИ
АРАЛАШМАЛАРНИ ЖАДАЛ ОКСИДЛАШ
Si + 2FeO = SiO2 + 2Fe
Mn + FeO = MnO + Fe
2P + 5FeO = P2O5 + 5Fe
ҲОСИЛ БЎЛГАН ОКСИДЛАР – ҚАТТИҚ
ВА ЮМШОҚ БЎЛАДИ
C + FeO = Fe + CO
МАРТЕН ПЕЧИ ЖАРАЁНИ
БОШҚА МЕТАЛЛАР ҚЎШИБ ИШЛОВ
БЕРИШ МАСАЛАН: ХРОМ, МАРГАНЕЦ,
ВАНАДИЙ, КРЕМНИИЙ
Mn + FeO = MnO + Fe
ОЛТИНГУГУРТ ВА ФОСФОР ҚЎШИШ
УЧУН СЎНДИРИЛМАГАН ОҲАК (СаО)
ҚЎШИЛАДИ
3СаО + Р2О5 = Са3(РО4)2
СаО + FeS = CaS + FeO
МЕТАЛЛУРГИЯ ЗАВОДЛАРИ
МАҲСУЛОТЛАРИ
ЧЎЯН – 90% ДАН КЎПРОҚ ТЕМИР САҚЛАГАН
ТАРКИБИДА УГЛЕРОД, КРЕМНИЙ, МАРГАНЕЦ, ВА
ОЗ МИҚДОРДА ОЛТИНГУГУРТ ВА ФОСФОР
САҚЛАГАН ТЕМИРНИНГ ҚОТИШМАСИ.
ЧЎЯН ТУРЛАРИ: ОҚ ВА КУЛРАНГ
ПЎЛАТ – ТАРКИБИДАГИ УГЛЕРОД 2,5% ДАН
ОШМАЙДИГАН ТЕМИР ҚОТИШМАСИ.
ПЎЛАТ ТУРЛАРИ:
• ҚАТТИҚ (УГЛЕРОД 2,5%)
• ЮМШОҚ (УГЛЕРОД 0,3% ГАЧА)
ҚОРА МЕТАЛЛУРГИЯ
ҚАЗИБ ОЛУВЧИ ЕТАКЧИ
ДАВЛАТЛАР
ҚОРА МЕТАЛЛАРНИ ҚАЙТА
ИШЛОВЧИ ЕТАКЧИ
ДАВЛАТЛАР
ХИТОЙ
БРАЗИЛИЯ
АВСТРАЛИЯ
РОССИЯ
ҲИНДИСТОН
АҚШ
УКРАИНА
КАНАДА
ЖАР
ХИТОЙ
ЯПОНИЯ
АҚШ
РОССИЯ
ГЕРМАНИЯ
БРАЗИЛИЯ
ҲИНДИСТОН
УКРАИНА
ФРАНЦИЯ
ВЕНЕСУЭЛА
БУЮК БРИТАНИЯ
ҚОРА МЕТАЛЛУРГИЯНИНГ ЭКОЛОГИК
МУАММОЛАРИ.
ҚОРА МЕТАЛЛАР.ppt
