Разработка занятия по химии по теме "Предельные углеводороды. Алканы". Обозначены основные цели, задачи, тип, вид, ход занятия, межпредметная связь. В ходе занятия рассматривается определение, пространственное строение, гомологический ряд, изомерия и номенклатура, физические и химические свойства, способы получения, применение предельных углеводородов.Разработка занятия по химии
Сабақтың тақырыбы
Алкандар
Сабақтың мақсаты:
Алкандар,жалпы формуласы, гомологтық
қатары, изомерлері, атаулары ,алкандарды
алу және химиялық қасиеттері мен
қолданылуы туралы жалпы түсінік беру
Көмірсутектер туралы білімдерін,ойлау,
есте сақтау дағдыларын дамыту
Тапсырмаларды орындай отырып ,
ұқыптылыққа, жауапкершілікке
тәрбиелеуге ұмтылу
Алкандар. (қаныққан көмірсутектер.
Парафиндер..)
Алкандар – көміртектің барлық
атомдары дара (σ) сигма
байланыспен байланысқан жалпы
формуласы мынандай көмірсутектер
CnH2n+2
Метанның гомологтық қатары
Гомологтар – құрылысы мен қасиеті ұқсас ,бір немесе
бірнеше СH2. тобына айырмасы бар жалпы формуласы
бірдей заттар
СН4 метан
С2H6 этан
C3H8 пропан
C4H10 бутан
C5H12 пентан
C6H14 гексан
C7H16 гептан
C8H18 октан
C9H20 нонан
C10H22 декан
Радикалдар – жұптаспаған электроны
бар бөлшектер.
Саны
Сан атауы
Радикалдың
формуласы
Радикалдың
атауы
1
2
3
4
5
Моно
Ди
Три
Тетра
Пента
СН3
С2Н5
С3Н7
С4Н9
Метил
Этил
Пропил
Бутил
С5Н11
Пентил
Алкандардың
Изомериясы және номенклатурасы
Құрылымдық:
CH3 – CH CH2 CH3
│
CH3
Алгоритм.
1. Негізгі тізбекті таңдап алу:
CH3 – CH CH2 CH3
│
CH3
Алкандардың
Изомериясы және номенклатурасы
2. Негізгі тізбектегі атомдарды
нөмірлеу және радикалдың орнын
анықтау
1 2 3 4
CH3 – CH CH2 CH3
│
CH3
Алкандардың
Изомериясы және номенклатурасы
3. атау:
1 2 3 4
CH3 – CH CH2 CH3
│
CH3
2 метилбутан
Метанның құрылысы
• алкандарға sp³гибридтену тән;
• байланыс ұзындығы СС = 0,154 нм
• орбиталдар арасындағы бұрыш= 109° 28´
c
сурет 3.
c
c
c
c
c
c
0,154 нм
Гибридтелген орбиталь
сурет 1.
+
s
р
сурет2.
.көміртегі және сутегі
орбитальдарының қабысуы
109°28´
Метан
Метан қатары гомогтарының
құрылысы
Физикалық қасиеттері
СН4…C4Н10 –
С5Н12…C15Н32
С16Н34…ары
қарай қатты заттар
T қайнау:
287,5 °C
T балқу:
20 °C
газдар
Tқайнау:
T балқу:
–сұйықтар
T қайнау:
Tбалқу:
161,6…0,5 °C
36,1…270,5 °C
182,5…138,3 °C
129,8…10 °C
Салыстырмалы молекулалық массаларының
өсу ретіне қарай қайнау, балқу
температуралары артады
Алынуы
1) Өнеркәсіпте
а) мұнай өнімдерін крекингілеу :
C16H34
2) Зертханада:
C→ 8H18 + C8H16
а) карбидті гидролиздеу:
Al4C3 +12 H2O = 3 CH4 + 4 Al(OH)3↓
б) Вюрц реакциясы:
C2H5Cl + 2Na
C→ 4H10 + 2NaCl
СН3СООNa + 2NaОН → СН4 ↑ + Nа2СО3
в) карбон қышқылының натрий тұздарын декарбоксилдеу
Химиялық қасиеті
1. Орын басу реакциялары
Реакция радикалды механизм бойынша жүреді.
t
1) Галогендеу реакциясы
СН4 + Сl2 CH3Cl + HCl + Q
б) Нитрование
2) Нитрлеу (Коновалов):
Н
Н
С Н
+ НО NO2
t
СН3 NO2 + H2O + Q
Н
в) Сульфирование
3) сульфирлену:
Н
Н
С Н
+ НО SO3H
СН3
SO3H + H2O + Q
t
Н
Этан
СН3 СН2 СН2 СН2 СН3
t, катализатор СН3 СН СН2 СН3
СН3
СН4 + Н2О СО + 3Н2
800°С
синтезгаз
1500°С
2СН4 Н С ≡ С Н + 3Н2 + Q
СН3 СН3 Н2С=СН2 + Н2 + Q
Қаныққан көмірсутектер оттегі жеткілікті болғанда
көмірленбей жанады)
С3Н8 + 5О2
3СО2 + 4Н2О + Q
Катализаторт қатысында тотығады:
СН4 + О2
Н С
+ Н2О + Q
500°С, катализатор
О
Н
2СН3(СН2)34СН3 + 5О2
4СН3 (СН2)16СООН +2Н2О + Q
6. Жану тотығу:
CH4 + 2O2
CO→ 2 + 2H2O + Q
алкандардың
қолданылуы
Отын ретінде
кеңінен
қолданыла
ды, іштен
жанатын
двигатель
дердің
отыны
қолданылуы
13 – өндірісте күйе
(1 – картрижи;
2 – резина;
3 – типографиялықбояу)
47 – органикалық заттар
(4 – еріткіштер;
5 – тоңазытқыштарда;
6 – метанол;
7 ацетилен)
алкандар.ppt
