Укытучылар сәламәтлеген саклауга юнәлдерелгән мастер класс

        Укытучылар сәламәтлеген саклауга юнәлдерелгән мастер-класс

"Гореть, но не сгорать!»

Тасвирлама: мастер-класс укытучылар өчен эшләнгән, анда һөнәри януны булдырмауга ярдәм итә торган уеннар һәм күнегүләр бар. Педагог һөнәре зур сабырлык һәм үз-үзеңне тота белүне таләп итә. Башка кешеләр белән күпсанлы элемтәләрдән ул зур нерв-психик йөкләнешләр кичерә. Алар көчле эмоциональ киеренкелектә, еш стрессларда, «эмоциональ януда» чагыла. Чиктән тыш эмоциональ киеренкелек ситуацияләре укытучыларның сәламәтлек торышының начараюына китерә. Шуңа күрә аларга психологик ярдәм кирәк, эмоциональ һәм мускуллар киеренкелеген бетерү алымнарына өйрәтү кирәк.

Катнашучылар: укытучылар

Максат:

-         стресска каршы торучанлыкны профилактикалау буенча укытучыларның компетентлык дәрәҗәсен күтәрү,

-         психоэмоциональ киеренкелекне киметү,

-         укытучыларның психик сәламәтлеген саклау һәм ныгыту буенча белем һәм күнекмәләр формалаштыру, 

-         катнашучыларның барысы арасында эмоциональ элемтә урнаштыру.

Бурычлар:

1. Мастер-класста катнашучыларны психологик үз-үзеңне көйләүнең кайбер алымнары белән таныштырырга.

2. Эчке рухи гармонияне тотрыкландырып, шәхес сыйфатларын үстерүне камилләштерергә.

 3. Укытучыларның үзбәясен күтәрергә.

Җиһазлар һәм материаллар: кеше саны буенча өстәлләр һәм урындыклар, презентация, ресурс капчыклары, һава шары, төсле тасмалар, буклетлар.

Мастер- класс барышы.

 Музыка яңгырый. Катнашучылар өстәлдән төсле тасмаларны (укытучыларның кәефләрен билгеләү өчен) алып кабинетка керәләр, ярымтүгәрәк ясап утыралар.

Укытучы: Исәнмесез, хөрмәтле коллегалар! Очрашуыбызга, бераз ял итү, ә иң мөһиме - бер-беребезгә очрашу шатлыгын белдерү мөмкинлегебез тууына мин бик шат. Тормыш кешелекне көндәлек стрессларга дучар итә. Хроник стресс, ким дигәндә, һәр өченче укытучыда очрый. Җәмгыять тарафыннан укытучыга  карата таләпләр арта. Безгә еш кына  ял итәргә дә, эшкә дә вакыт җитми. Вакытның чикләнүе - көчле стресс факторы. Стаж арту белән укытучылар «педагогик кризис»,  «яну» кичерә. Һөнәри яну синдромы-кешеләр белән эшләүчеләрнең иң куркыныч һөнәри авыруы. Чөнки укытучылар - авырырга, ялгышырга хаклары булмаган кешеләр категориясе. Алар һәрвакыт тыйнак булырга һәм  һәркемгә үрнәк күрсәтергә тиеш. Өстәвенә, тиздән ачык чара, аттестация, педагогик конкурслар, басмалар була…

     Соңгы вакытта профессиональ «яну» кебек күренеш турында күп сөйлиләр һәм язалар. Һөнәри яну-кешенең эштә алган стресска тискәре реакциясе. Эмоциональ яну торышына гадәттә түбәндәге билгеләр туры килә:

- Хис өлкәсендә: һәрнәрсәдән арыганлык, төшенкелек, теләк булмау, хаталардан курку.

- Фикер өлкәсендә: үз-үзеңә карата гаделсезлек, тирә-юньдәгеләрнең синең хезмәтеңә тиешенчә бәя бирми дип уйлау.

- Эш өлкәсендә: үзеңне күрсәтергә омтылу яки, киресенчә, үз эчеңә бикләнү, барысын да бик яхшы эшләргә омтылу  яки бөтенләй тырышмау.

   Һөнәри стрессны һәм яну синдромын тулысынча юкка чыгару мөмкин түгел. Әмма аларның сәламәтлеккә җимергеч йогынтысын сизелерлек киметергә мөмкин.

Бүген без сезнең белән берничә техниканы, үзебезнең эчке халәтебез белән идарә итү ысулларын өйрәнәчәкбез. Эшне башлау өчен, карыйк әле, хәзерге вакытта сездә нинди кәеф өстенлек итә.     

1. «Төснең әһәмияте» карточкалары. 

 - Мастер –класска кергән вакытта сез төсле тасмалар алып кердегез.  Хәзер һәр төснең нәрсә белдергәнең карап китик.   

Зәңгәр төс - тынычлык, канәгатьлек, кайгыра белү, ышаныч, тугрылык. Шәмәхә – борчылу, курку, кайгы.       

Яшел – ышаныч, үзсүзлелек, үз-үзеңне раслау ихтыяҗы.               

Кызыл - агрессивлык, дулкынлану, уңышка омтылу, хакимлек итү һәм уңышка ирешү теләге.   

Көрән – тынычлык һәм тотрыклылык төсе, өй уңайлылыгына ихтыяҗ.    Сары - активлык, күңеллелек, аралашуга омтылыш, бәхет көтү.       

Кара –яшеренлек, «үз эчке дөньяңа китү» теләге.  Экспресс тест.  

2. «Хәрәкәтне күрсәт» күнегүе. Хәзер мин сезгә өч төрле хәрәкәт күрсәтермен: куллары күкрәккә кушырылган; куллары кулларын ачып алга сузылган; куллары йодрыкка йомарланган. Команда буенча: "бер, ике, өч!"сезгә барыгызга да берьюлы өч хәрәкәтнең берсен күрсәтергә кирәк (кайсысы ошар). Бер, ике, өч! (педагоглар позалар кабул итәләр).... Рәхмәт.

 Алып баручы комментарие: хәзер без сезнең белән бераз экспресс-диагностика уздырдык - бу күнегү сезнең эшкә никадәр әзер булуыгызны гына түгел, ә безнең тема кысаларында фикер алышырга сәбәп була алуыгызны да күрсәтә. Кулларыгызны ачып  алга сузгансыз  икән, димәк, сез эшкә әзер һәм шактый ачык. Йодрыклар  агрессивлык күрсәтә, Наполеон позасы - беркадәр үз-үзеңә йомылу яки эшләргә теләмәү.

3. Киеренкелекне бетерү өчен дүрт фазалы сулау күнегүе эшлибез

1,2 - Учларны күрсәтеп кулларны алга сузып тирән итеп борын аша сулыйбыз,

3,4 дигәндә сулышны туктатабыз, күз карашлары уч төбендә

5,6 – кулларны әкрен генә аска төшерәбез сулышны авыз аша чыгарабыз

7,8 – сулышны туктатып торабыз

4. «Лимон " күнегүе Максат: мускуллар киеренкелеге һәм ял итү халәте белән идарә итү. Уңайлы итеп утырыгыз: кулларыгызны иркенләп тез өстенә куегыз . Күңелегездән уң кулыгызда лимон бар дип уйлагыз. Бөтен согын  «сыгып " бетергәнегезне сизгәнче, аны әкрен генә кыса башлагыз. Кулларны кире үз хәленә кайтарабы. Хәзер лимон сул кулда. Күнегүне кабатлагыз. Яңадан тынычланыгыз һәм үз тойгыларыгызны истә калдырыгыз. Аннары күнегүне берьюлы ике кул белән башкарыгыз. Тынычланыгыз.

5. «Карандаш» күнегүе.  Материаллар: карандашлар, парга берешәр. Күнегүнең асылы янәшә басып торган катнашучыларның бармаклары арасына кысып тоткан карандаш яки кулны тотып торудан гыйбарәт. Парларга бүленеп, кулны сузып, бер-беребезгә каршы басыйк та карандашның очларын бармак мендәрләре белән кысып тотып калырга тырышыйк. Бирем: карандашны ычкындырмыйча, кулларыгызны өскә-аска,  уңга, сулга хәрәкәтләндерегез. Биремне катлауландырыйк: түгәрәк ясап, карандашларны күршеләрнең имән бармаклары мендәрләре арасына кыстырыйк. Биремнәрне үтик: кулларны күтәрергә, төшерергә. Кулларны алга сузарга, артка            

Фикер алышу 

  - Карандашлар төшеп китмәсен өчен, катнашучыларның һәркайсы нинди гамәлләр башкарырга тиеш?

- Бу гамәлләрне башкарганда нәрсәгә йөз тотарга?

-Үзара аңлашуны ничек урнаштырырга? Нәтиҗә: уен формасында без хезмәттәшлек һәм үзара аңлашу өчен кирәкле күнекмәләрне үстерергә тырышабыз, мәсәлән, әйләнә-тирәдәгеләр белән уртак гамәлләрне координацияләргә,  кешене «тоярга» тырышабыз.

6. «Җилкәдән тау» күнегүе . Максат: иңбаш поясы һәм арка өлкәсендә мускуллар киеренкелеген киметү, гәүдә торышын һәм үз-үзеңә ышанычны контрольдә тоту. Утырган килеш, басып эшләнә, йөргәндә дә була. Иңбашларны мөмкин кадәр кискен күтәрергә, аларны киң итеп артка җәеп төшерергә (3 тапкыр кабатларга

7. Туңдырма күнегүе:  Максат: мускуллар киеренкелеге белән идарә итү. Басабыз, кулларыгызны өскә күтәрегез һәм күзләрегезне йомыгыз. Күз алдыгызга китерегез, сез — боз яки туңдырма. Тәнегезнең барлык мускулларын: кулларыгызны, иңбашларыгызны, муеныгызны, гәүдәгезне, корсакны,  аякларыгызны катырып  куегыз. Шушы позада үзегезне “катырыгыз". Күз алдыгызга китерегез: кояш җылысы тәэсирендә сез акрын гына эри башлыйсыз. Акрынлап кулларны, аннан соң иңбаш, муен, гәүдә, аяк мускулларын  йомшартыгыз. Бу күнегүне оптималь психоэмоциональ халәткә ирешкәнче башкарыгыз.

8. «Тавыш гимнастикасы»күнегүе. Тавыш-табигатьнең кыйммәтле бүләге. Укытучы һөнәре үз тавышыңны оста куллануны таләп итә. Кычкыру – нерв киеренкелеген бетерүнең табигый һәм киң таралган ысулы. Башта борын белән тирән итеп сулыйбыз, ә сулыш чыгарганда көчле итеп түбәндәге авазларны 30 секунд дәвамында җырлыйбыз.:

 А - бөтен организмга файдалы йогынты ясый;

 Е - калкансыман бизгә йогынты ясый;

 И - баш миенә, күзләргә, борынга, колакларга тәэсир итә;

 О - йөрәккә, үпкәләргә тәэсир итә;    

 У - корсак өлкәсендә урнашкан органнарга йогынты ясый;      

 Я-бөтен организмның эшенә йогынты ясый;    

 X-организмны чистартырга булыша;    

ХА-кәефне күтәрергә ярдәм итә.

9. Мудра-үзеңә ярдәм итүнең борынгы ысулы.  Мудра-билгеле бер кагыйдәләр нигезендә кул бармакларының аерым торышы. Мудра турындагы белемнәр гасырлар төпкеленнән килә. Мудраны утырып эшләү яхшырак. Мөһим шарт-арка туры. Сез бернинди киеренкелек кичерергә тиеш түгел. Практиканы үзләштергән саен, сез көч ташкынын, тынычлану тоячаксыз.

БЕЛЕМ мудрасы . Бу мудра иң мөһимнәрнең берсе. Эмоциональ киеренкелекне, борчылуны, сагыш һәм депрессияне бетерә. Фикерләүне яхшырта, хәтерне активлаштыра, потенциаль мөмкинлекләрне туплый. Күрсәтмәләр: йокысызлык яки артык күп йоклау, югары кан басымы. Бу күнегүне эшләү безне яңадан тергезә. Күп кенә фикер ияләре, фәлсәфәчеләр, галимнәр бу күнегүне файдаланганнар һәм файдаланалар. Башкару методикасы: имән бармак баш бармак мендәренә җиңел тоташа. Калган өч бармагы турайган (киеренке түгел).

Яшәү мудрасы.  Бу күнегүнене үтәү бөтен организмның энергетик потенциалын тигезли, аның тереклек көчен арттыра. Эшкә сәләтлелекне арттыра, күтәренкелек, чыдамлык бирә, гомуми хәлне яхшырта. Күрсәтмәләр: тиз ару,  хәлсезлек, күрү сәләте бозылу,  күз авыруларын дәвалый. Башкару методикасы: исемсез, чәнти бармак һәм баш бармакларның мендәрләре бергә тоташтырылган, ә калганнары иркен турайтылган. Ике кул берьюлы башкара.

Җир мудрасы

Күрсәтмәләр: организмның психофизик торышы начараюы, психик хәлсезлек, стресс халәте. Бу күнегүнене үтәү үз шәхесеңә объектив бәя бирүне, үзеңә ышанычны яхшырта.  Башкару методикасы: Исемсез һәм баш бармаклар бераз басым ясап мендәрләр белән тоташалар. Калган бармаклары турайган. Ике кул белән башкарыла.

«Ташбака» мудрасы. Ташбака-изге хайван. Һинд мифологиясе буенча ташбака аллаларга океаннан Амрита (үлемсезлекнең Изге эчемлеген) табарга булышкан. Барлык бармакларны йомып, без барлык кул меридианнарының нигезен каплыйбыз. Йомык түгәрәк ясап, без, шулай итеп, энергиянең агып китүен булдырмыйбыз. "Ташбака" гөмбәзе энергетик куыш хасил итә. Күрсәтмәләр: астения, артык ару, йөрәк-кан тамырлары системасы функциясе бозылу. Башкару методикасы: уң кулның бармаклары сул кулның бармаклары белән тоташа. Ике кулның да баш бармаклары бер-берсенә тоташып, "ташбака башы" н барлыкка китергәннәр .

10. Учлар җылысы.  Җылынганчы кулларыгызны бер-берегезгә ышкыгыз. Бу көч энергиясе. Аннары җылы кулларыгыз белән “юыныгыз".

Рефлексия: мастер классны һава шарын түгәрәк буенча тапшырып һәм үзегез белән нәрсә алып китәсез? дигән сорауга җавап биреп тәмамлыйк. Мин беренче булам. Мастер-класста катнашучыларның барысына да рәхмәтлемен. Чөнки бу минем өчен мөһим. Мин аз таныш, ләкин бик кызыклы кешеләр төркеме белән хезмәттәшлек итү күнекмәсенә ия булдым. (һава шарын түгәрәк буенча тапшыру) Без сезнең белән бик яхшы эшләдек. Онытмагыз: эш-тормышның бер өлеше генә, аны үз-үзең белән шатлыкта һәм гармониядә үткәрергә кирәк. «Чемодан юлга". Очрашуыбыз истәлегенә чемоданыгызны юлга алып чыгып, аны буклетлар, белешмәләр, киңәшләр белән тутырырга һәм тагын ресурс капчыгын да алып барырга тәкъдим итәм. Сәламәт һәм бәхетле булыгыз, коллегалар! Профессиональ яну сезгә кагылмасын. Үзегезне үзегез өчен саклагыз! Катнашуыгыз өчен барыгызга да рәхмәт!

Скачано с www.znanio.ru