SCIENTIFIC PROGRESS
Scientific Journal
![]() |
SCIENTIFIC PROGRESS
EDITOR-IN-CHIEF
UMID KHODJAMKULOV
Doctor of Pedagogical Sciences, Professor
Chirchik State Pedagogical Institute of Tashkent region
Academic, Doctor of Technical Sciences, Professor Candidate of Physical and Mathematical Sciences, Associate Professor
Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan Northern University of Malaysia
Academic, Doctor of Chemical Sciences, Professor Candidate of Philological Sciences, Associate Professor
Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan Jizzakh State Pedagogical Institute named after Abdulla Qodiri
Doctor of Physical and Mathematical Sciences, Professor Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor
International Islamic University Malaysia Chirchik State Pedagogical Institute of Tashkent region
Doctor of Philosophy, Professor Candidate of Philological Sciences, Associate Professor
National University of Kazakhstan named after Al Farobi Jizzakh State Pedagogical Institute named after Abdulla Qodiri
Doctor of Philological Sciences, Professor Candidate of Philosophical Sciences, Associate Professor
Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan University of South Kazakhstan named after Mukhtar Auezov
Doctor of Technical Sciences, Professor Candidate of Historical Sciences, Associate Professor
Andijan State University National University of Kazakhstan named after Al Farobi
Doctor of Historical Sciences, Professor Candidate of Philological Sciences, Senior Research Fellow
University of World Economy and Diplomacy Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan
Doctor of Physical and Mathematical Sciences, Professor Candidate of Medical Sciences, Associate Professor
Jizzakh State Pedagogical Institute named after Abdulla Qodiri Bukhara State Medical Institute
Doctor of Philological Sciences, Senior Research Fellow Candidate of Philological Sciences, Associate Professor
Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan Chirchik State Pedagogical Institute of Tashkent region
Doctor of Philosophy, Professor Candidate of Economic Sciences, Associate Professor
Chirchik State Pedagogical Institute of Tashkent region Tashkent State Agrarian University
Doctor of Philological Sciences, Associate Professor Doctor of Philosophy in Pedagogical Sciences, Associate Professor
University of Uzbek Language and Literature named after Alisher Navoi Jizzakh regional Center for Retraining and Advanced Training of Public Educators
Doctor of Biological Sciences, Associate Professor Candidate of Economic Sciences, Associate Professor
Jizzakh State Pedagogical Institute named after Abdulla Qodiri Tashkent State Agrarian University
Doctor of Philological Sciences, Associate Professor Doctor of Philosophy in Philology, Associate Professor
University of Uzbek Language and Literature named after Alisher Navoi Chirchik State Pedagogical Institute of Tashkent region
Doctor of Philology, Associate Professor Candidate of Philological Sciences, Associate Professor
Jizzakh State Pedagogical Institute named after Abdulla Qodiri Jizzakh State Pedagogical Institute named after Abdulla Qodiri
Doctor of Chemical Sciences, Associate Professor Candidate of Philological Sciences, Associate Professor
Jizzakh State Pedagogical Institute named after Abdulla Qodiri University of Uzbek Language and Literature named after Alisher Navoi
Doctor of Biological Sciences, Associate Professor Candidate of Historical Sciences, Associate Professor
National University of Uzbekistan named after Mirzo Ulugbek Chirchik State Pedagogical Institute of Tashkent region
Doctor of Technical Sciences, Associate Professor Candidate of Philological Sciences, Associate Professor
Academy of Sciences of Uzbekistan Tashkent Regional Center for Retraining and Advanced Training of Public Educators
Doctor of Chemical Sciences, Associate Professor Candidate of Technical Sciences, Associate Professor
Jizzakh State Pedagogical Institute named after Abdulla Qodiri Chirchik State Pedagogical Institute of Tashkent region
Doctor of Psychological Sciences, Associate Professor Doctor of Philosophy in Psychology, Associate Professor
Academy of Public Administration under the President of the Republic of Uzbekistan Uzbek State University of Physical Culture and Sports
Candidate of Philological Sciences, Professor Doctor of Philosophy in Pedagogical Sciences, Associate Professor
National University of Uzbekistan named after Mirzo Ulugbek Jizzakh Regional Center for Retraining and Advanced Training of Public Educators
Candidate of Philological Sciences, Associate Professor Doctor of Philosophy in Geography, Associate Professor
Chirchik State Pedagogical Institute of Tashkent region Chirchik State Pedagogical Institute of Tashkent region
Candidate of philological sciences, Associate Professor Doctor of Philosophy in Geography, Associate Professor
National University of Uzbekistan named after Mirzo Ulugbek Tashkent Institute of Irrigation and Agricultural Engineers
Doctor of Philosophy in Philosophy, Associate Professor Candidate of Physical and Mathematical Sciences, Associate Professor
Tashkent State Agrarian University National University of Uzbekistan named after Mirzo Ulugbek
Candidate of Historical Sciences, Associate Professor Doctor of Philosophy in History, Senior Research Fellow
Chirchik State Pedagogical Institute of Tashkent region Academy of Sciences of Uzbekistan
Candidate of Physical and Mathematical Sciences, Associate Professor Doctor of Philosophy in Pedagogical Sciences, Associate Professor
National University of Uzbekistan named after Mirzo Ulugbek Chirchik State Pedagogical Institute of Tashkent region
Candidate of Philological Sciences, Associate Professor Candidate of Physical and Mathematical Sciences, Associate Professor
Chirchik State Pedagogical Institute of Tashkent region University of World Economy and Diplomacy
ЁШЛАР ИЖТИМОИЙ ФАОЛЛИГИНИ РИВОЖЛАНТИРИШ – ЖАМИЯТ ТАРАҚҚИЁТИНИНГ МУҲИМ ОМИЛИ
Насибахон Ғуломжоновна Олтмишева
Фарғона политехника институти катта ўқитувчиси
АННОТАЦИЯ
Ўзбекистоннинг янги тараққиёт босқичида инсон маънавияти, шахс камолоти, баркамол авлод тарбияси, мафкуравий иммунитетни шакллантириш, сиёсий-ҳуқуқий, диний билимлар хамда кўникма ва малакаларини шакллантириш масаласи энг долзарб вазифалар сифатида намоён бўлмоқда.
Калит сўзлар: тараққиёт, инсон маънавияти, баркамол авлод, тарбия, жамият, ёшлар, фаоллик
DEVELOPMENT OF YOUTH SOCIAL ACTIVITY - AN IMPORTANT FACTOR OF SOCIETY'S DEVELOPMENT
Nasibakhon Gulomjonovna Oltmishieva
Senior lecturer at Fergana Polytechnic Institute
ABSTRACT
At the new stage of development of Uzbekistan, the issues of human spirituality, personal maturity, upbringing of a harmoniously developed generation, formation of ideological immunity, formation of political, legal, religious knowledge and skills are the most urgent tasks.
Keywords: development, human spirituality, harmoniously developed
generation, upbringing, society, youth, activism
Ўзбекистоннинг янги тараққиёт босқичида инсон маънавияти, шахс камолоти, баркамол авлод тарбияси, мафкуравий иммунитетни шакллантириш, сиёсий-ҳуқуқий, диний билимлар хамда кўникма ва малакаларини шакллантириш масаласи энг долзарб вазифалар сифатида намоён бўлмоқда.
Президентимиз Ш.М.Мирзиёев томонидан маънавиятга ва маънавий баркамол авлодни тарбиялаш масаласига алоҳида эътибор қаратилиб, соҳада бошланган туб ислоҳотлар бугунги кунда ҳам жадал давом этмоқда. Талабаларда маънавий дунёқарашни шакллантириш орқали юксак маънавиятли, юқори интеллектуал салоҳиятга эга рақобатбардош кадрларни тайёрлаш тизими фаолият кўрсатмоқда. Айни кунга келиб қатор ютуқларга эришган бўлсакда ҳамон ҳал этилиши лозим бўлган долзарб масалалар мавжуд. Шу боисдан соҳада амалга оширилаётган ишларни янада жадаллаштириш мақсадида президентимиз томонидан қатор фармон ва фармойишлар, Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари қабул қилиниб соҳада бажарилиши лозим бўлган вазифалар белгилаб берилмоқди. Улардан бири ижтимоий фаоли ёшларни тарбиялаш масаласидир. Зеро ёшларнинг ижтимоий фаоллигини ривожлантириш жамият тараққиётининг муҳим омилидир.
Таъкидлаш жоиз замонамизда ёшлар ва сиёсат тушунчалари ўзаро мужассамлашиб кетди. Давлат сиёсати айни пайтда мамлакатда амалга оширилаётган ислоҳатларнинг катта қисми келажагимиз эгалари бўлмиш ёшлар учун эканлигини белгилаб бермоқда. Бугунги кун ижтимоий фаол баркамол авлодни тарбиялашда олдимизга қатор масалалаларни кўндаланг қўймоқда. Хусусан бу масалалар, «2017–2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегияси»да ҳам бу масала алоҳида ўз аксини топди. Жумладан, ёшларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилишга қаратилган қуйидаги устувор вазифалар белгиланди:
биринчидан, жисмонан соғлом, руҳан ва ақлан ривожланган, мустақил фикрлайдиган, Ватанга содиқ, қатъий ҳаётий нуқтаи назарга эга ёшларни тарбиялаш, демократик ислоҳотларни чуқурлаштириш ва фуқаролик жамиятини ривожлантириш жараёнида уларнинг ижтимоий фаоллигини ошириш; иккинчидан, ўрта махсус, касб-ҳунар ва олий таълим муассасалари битирувчиларини ишга жойлаштириш ҳамда хусусий тадбиркорлик соҳасига жалб этиш; учинчидан, ёш авлоднинг ижодий ва интеллектуал салоҳиятини қўллаб-
қувватлаш ва рўёбга чиқариш, болалар ва ёшлар ўртасида соғлом турмуш тарзини шакллантириш, уларни жисмоний тарбия ва спортга кенг жалб этиш[1]. Бу каби омиллар ёшларда ижтимоий фаолликни ривожлантириш билан бирга жамият тараққиётини таъминлашда катта роль ўйнайди.
Бундан ташқари ечимини кутаётган яна бир қатор масалаларни зудлик билан бартараф этиш чораларини кўриш хам фойдадан холи бўлмайди. Бундай муаммоларларга мисол тариқасида бугун бозорларимизда ёшлар маънавиятига салбий таъсир кўрсатадиган махсулотлар жумладан ноқонунний дисклар, оммавий маданиятни тарғиб қилувчи кийим кечаклар савдоларини келтиришимиз мумкин. Ёшларнинг ижтимоий фаоллигини салбий томонга бурадиган омилларни бартараф этсак маънавий баркамол авлодни тарбиялашда тўғри йўлни тутган бўламиз.
Ҳозирги вақтда Ўзбекистонда амалга оширилаётган маданий-маънавий соҳалардаги сиёсатнинг устувор вазифаси мамлакатимиз ёшларига бой тарихимиз, маънавий қадриятларимиз, маданий меросимиз, қадим тарихий даврга бориб тақалиши, Ўзбекистон кечаги давлат эмаслиги, балки узоқ ўтмишга эга эканлигини намоён қилишдан иборат. Мамлакатимизда ёшлар тарбиясига салбий таъсир кўрсатувчи баъзи ёт унсурларга эътибор қаратганимиз холда улар хақида ёшларни огохлантиришимиз хамда тўғри тушунтириш илари олиб боришимиз зарурдир. Бугунги кунда ёшлар онгига салбий таъсир кўрсатаётган омиллар сифатида қуйидагиларни мисол қилиб кўрсатишимиз мумкин.
- Оммавий маданият
- Диний экстремизм ва фундаментализм
- Ақидапарастлик
- Терроризм
- Ахборот хуружлари
- Наркобизнес
- Миссионерлик
- Маънавий ва мафкуравий тахдидлар ва хаказо...
Бу каби ёт унсурлар бартараф этилмас экан юксак маънавиятли ёшлар қатламини тарбиялаш муаммога айланиши эндиликда хеч кимга янгилик эмас. Шу каби салбий иллатларнинг юзага келиши ва жамият хаётига салбий таъсири сабабидан юксак маънавиятли авлодни тарбиялаш масаласи давлат сиёсати даражасига кўтарилди десак муболаға бўлмайди. Ижтимоий фаол маънавий баркамол ёш авлодни тарбиялаш соҳасида фикримизча қуйидагиларга алоҳида эътибор қаратиш мақсадга мувофиқдир.
- Иймон, диёнат, адолат, меҳр-шафқат, эътиқод, поклик, ҳалоллик ва вафодорлик – шахс маънавий фазилатларини ёшлар онгига сингдириш;
- Миллий ўзликни англаш, уни мустаҳкамлаш ва миллатлараро тотувликни таъминлаш бўйича давра суҳбатлари, учрашув-мулоқотлар ва тадбирлар ўтказиш;
- Ёшларни оила тарбияси, тарбиявий муносабатлар тўғрисидаги билимлар билан қуроллантириш;
- Диний экстремизм, фундаментализм ва терроризм: мақсади, манфур қиëфаси, уларга қарши курашчанликни шакллантириш;
- Ҳуқуқий саводхонлик, қонунга итоаткорлик, давлат тизимига ҳурмат ва фуқаролик бурчига садоқат шахс маънавий баркамоллиги мезонлари асосида сиёсий – ҳуқуқий билим ва маданиятни шакллантириш;
- Ёшларга семинар-тренинглар ва экскурсиялар ташкил этиш орқали ўзбек халқининг маънавий мероси ва миллий маданиятининг тикланиши, маънавий мерос, маданий бойликлар ва кўҳна тарихий ёдгорликларни ўргатиш;
- Ёшларга таълим-тарбия беришда моддий ва маънавий ҳаёт уйғунлиги таъминлаш ва бошқалар;
- ОАВлари орқали сифатли ва жиддий хулосаларга олиб келувчи ахборот манбаларини кўпайтириш;
Фикримизча бу каби тадбирлар мамлакатда ижтимоий фаол маънавий баркамол ёш авлодни тарбиялаш ишида мухим аҳамият касб этади. Зеро «биз халқимизни дунёда ҳеч кимдан кам бўлмаслиги фарзандларимизни биздан кўра кучли, билимли, доно ва албатта бахтли бўлиб яшашлари учун бор куч ва имкониятларимизни сафарбар этаётган эканмиз, бу борада маънавий тарбия масаласи ҳеч шубхасиз, беқиёс ахамият касб этади. Агар биз бу масалада ҳушёрлик ва сезгирлигимизни йўқотсак бу ўта муҳим ишни ўз ҳолига ўзи бўларчиликка ташлаб қўядиган бўлсак, муқаддас қадриятларимизга йўғрилган ва улардан озиқланган маънавиятимиздан тарихий хотирамиздан айрилиб охир оқибатда ўзимиз интилган умумбашарий тараққиёт йўлидан четга чиқиб қолишимиз мумкин»[2]
Хулоса сифатида айтиш мумкинки миллий ўзликни англаш, диний экстремизм, фундаментализм ва терроризм каби салбий иллатлар тўғрисида аниқ маълумотлар бериш, хамда ёшлар тарбияси соҳасида бошланган тадқиқотлар кўламини янада кенгайтириш маънавий баркамол авлодни тарбиялашда мухим ўрин тутади.
REFERENCES
1. https://strategy.uz/index.php?news=615
2. Каримов И.А. Юксак маънавият – енгилмас куч. Т.: Маънавият, 2008. –Б.4.
3. Олтмишева Насибахон Гуламжоновна, Мамаюнусова Матлюба Исмаиловна Особенности формирования личности // Проблемы Науки. 2020. №1 (146).
4. Олтмишева Насибахон Гулямжоновна Методы повышения познавательной и творческой активности молодежи // Вопросы науки и образования. 2019. №4
(49).
5. NN Holmirzaev Eastern and western experience of labor culture https://www.elibrary.ru/item.asp?id=38564222
6. Holmirzaev, N. National experience in the formation of working culture.
Ekonomika i sotsium, 2019 - elibrary.ru №-4, 41-42 https://elibrary.ru/item.asp?id=38594995
Насибахон Ғуломжоновна Олтмишева Ёшлар ижтимоий фаоллигини ривожлантириш – жамият тараққиётининг муҳим омили (pp. 1748-1751) http://scientificprogress.uz/storage/app/media/2-1.%20293.%201748-1751.pdf |
Мислиддин Шарипович Хосилов Баркамол авлод тарбиясида таълимдаги ислоҳотларнинг аҳамияти (pp. 1752-1756) http://scientificprogress.uz/storage/app/media/2-1.%20294.%201752-1756.pdf |
Санжар Субихониддин ўғли Содиқов Фуқаролик жамияти шароитида баркамол авлодни тарбиялашда таълим ва сиёсий партияларнинг роли (pp. 1757-1760) http://scientificprogress.uz/storage/app/media/2-1.%20295.%201757-1760.pdf |
B. A. Qulmatova, D. A. Buranova The usage of digital agricultural technologies in Uzbekistan (pp. 1761-1764) http://scientificprogress.uz/storage/app/media/2-1.%20296.%201761-1764.pdf |
Улуғбек Адхамович Эргашев Ёшлар маънавий иммунитетини ривожлантириш жамият тараққиётининг асоси (pp. 1765-1768) http://scientificprogress.uz/storage/app/media/2-1.%20297.%201765-1768.pdf |
Светлана Максетовна Зукурова Қорақалпоғистоннинг тарихий обидалари асосида туристик маршрутларни шакллантириш методикаси (Қўнғирот ва Муйноқ туманлари мисолида) (pp. 1769-1774) http://scientificprogress.uz/storage/app/media/2-1.%20298.%201769-1774.pdf |
Холида Хамидовна Таирова Скульптура (pp. 1775-1779) http://scientificprogress.uz/storage/app/media/2-1.%20299.%201775-1779.pdf |
Daston Yo'ldoshovich Abdinazarov, Viktoriya Sergeyevna Alekseyeva Ijtimoiy muassasalarga joylashtirilgan bolalarning ijtimoiy psixologok xususiyatlari (pp. 1780-1784) http://scientificprogress.uz/storage/app/media/2-1.%20300.%201780-1784.pdf |
Shahnoza Bahriyeva, Goʻzal Namozova An’ana va izdoshlik: Navoiy va Uvaysiy ijodida chiston janri (pp. 1785-1788) http://scientificprogress.uz/storage/app/media/2-1.%20301.%201785-1788.pdf |
Мухамадазиз Махамадаминович Расулмухамедов, Абдулхай Абдулатиф ўғли Азимов, Фаррух Дониёр ўғли Шукуров Антиплагиат билан ишлаш жараёни (pp. 1789-1793) http://scientificprogress.uz/storage/app/media/2-1.%20302.%201789-1793.pdf |
Shokir Obidovich Kamolov, Matluba Shukurovna Jo’rayeva Asinxron o'zgaruvchan tokli elektr yuritma uchun boshqaruv tizimlarini optimallashtirish algoritmlari va usullari (pp. 1794-1799) http://scientificprogress.uz/storage/app/media/2-1.%20303.%201794-1799.pdf |
Gulbahor Azimjon qizi Nazarova Qarzga olishning terminologik ta’rifi (pp. 1800-1803) http://scientificprogress.uz/storage/app/media/2-1.%20304.%201800-1803.pdf |
1895
© ООО «Знанио»
С вами с 2009 года.