English электрондық кестелер мен сызбалар 5-11 сынып
Оценка 4.8

English электрондық кестелер мен сызбалар 5-11 сынып

Оценка 4.8
Книги
pdf
английский язык +1
5 кл—11 кл +1
25.04.2017
English электрондық кестелер мен сызбалар 5-11 сынып
Учебное пособие English электрондық кестелер мен сызбалар 5-11 сынып Характеристики Основные Страна производитель Казахстан Вид Учебник Тематика Студентам, аспирантам Тип поверхности бумаги Глянцевая Тип полиграфической бумаги Офсетная Состояние Новое Дополнительные характеристики Язык издания каз Кестелік процессордың терезе интерфейсі. Электрондық кестелердің негізгі ұғымдары. Деректерді енгізу, редакциялау және пішімдеу.Сабақтың тақырыбы: Электрондық кестелер, кестелік процессор. Сабақтың мақсаты: Оқушыларға MS Excel бағдарламасымен сандық кестелермен жұмыс істеуді, мәндерді талдауды, нәтижесін алуды туралы толық мағлұмат беру. Сабақтың міндеттері: 1. Электрондық кесте туралы ұғым қалыптасады.Учебное пособие English электрондық кестелер мен сызбалар 5-11 сынып Характеристики Основные Страна производитель Казахстан Вид Учебник Тематика Студентам, аспирантам Тип поверхности бумаги Глянцевая Тип полиграфической бумаги Офсетная Состояние Новое Дополнительные характеристики Язык издания каз
е-Английский каз.pdf

Барлық құқық пен кез келген түрдегі тарату тек баспаға тиесілі. Өнімді заңсыз түрде пайдалану мен көбейтуге тиым салынады.



tHe enGlIsH alPHaBet Consonants аҒылШын ӘлІПбИІ дауыссыздар

Aa

[ei]

 

Nn

[en]

Bb

[bi:]

Oo

[əu]

Cc

[si:]

Pp

[pi:]

Dd

[di:]

Qq

[kju:]

Ee

[i:]

Rr

[a:]

Ff

[ef]

Ss

[es]

Gg

[dӡi:]

Tt

[ti:]

Hh

[eitʃ]

Uu

[ju:]

Ii

[ai]

Vv

[vi:]

Jj

[dӡei]

Ww

[´dᴧblju:]

Kk

[kei]

Xx

[eks]

Ll

[el]

Yy

[wai]

Mm

[em]

Zz

[zed]

sound

дыбыс

examples

мысалдар

sound

дыбыс

examples

мысалдар

[b]

bed [bed]

[θ]

think [θiηk]

[p]

page [peiʤ]

[ʃ]

shirt [ʃə:t]

[d]

dark [da:k]

[ӡ]

pleasure [´pleӡə]

[t]

tip [tip]

[ʧ]

chair [ʧεə]

[k]

keen [ki:n] catch [kætʃ]

[ʤ]

[h]

cabbage [´kæbidӡ] hair [hεə]

[g]

game [geim]

[l]

lamp [læmp]

[v]

vest [vest]

[m]

men [men]

[f]

file [fail]

[n]

name [neim]

[z]

ease [i:z] zone[zəun]

[η]

sing [siη]

[s]

spoon [spu:n] centre [´sentə]

[r]

[w]

run [rᴧn] wish [wiʃ]

[ð]

this [ðis]

[j]

yet [jet]

sound

дыбыс

examples

мысалдар

[ei]

play [plei], name [neim]

[ai]

my [mai], pie [pai]

[ɔi]

boy [bɔi]

[iə]

ear [iə]

[εə]

fare [fεə]

[əu]

note [nəut]

[uə]

plural [´pluərəl]

[au]

house [haus]

Vowels дауыстылар

                                         дауыстылар                                                                               буынның 4 түрІндегІ 

                                 тІркесІнІң оқылуы                                                               дауыстылардың оқылуы

Әріп тіркестері

оқы луы

мысалдар

ai

[ei]

main, pain, vain

au

[ɔ:]

autumn, author

aw

[ɔ:]

paw, raw, jaw

ay

[ei]

say, pay, May, day

ea

[i:]

veal, lead, ease, tea

ea+d

[e]

spread, instead, bread

ee

[i:]

fee, deep, been

ei

[ei]

weight, veil

ew

[ju:]

crew, dew, few

ey

[ei]

grey, prey

oa

[əu]

boat, goat, foam

oo

[u:]

pool, fool, soon

oo+k, d

[u]

cook, hook, food, good

ou

[au]

cloud, out, ground, found

ow

[au]

down, crowd, frown

sound

дыбыс

examples

мысалдар

sound

дыбыс

examples

мысалдар

[i]

f ish [f iʃ]

[i:]

me [mi:], free [fri:], tea [ti:]

[e]

leg [leg]

[a:]

part [pa:t]

[æ]

cat [kæt]

[ɔ:]

port [pɔ:t]

[ɔ]

got [gɔt]

[u:]

roof [ru:f]

[u]

foot [fut]

[ə:]

girl [gə:l]

[ᴧ]

but [bᴧt]

[ə]

an [ən] under [ᴧndə]

дИфтонгтар

(екІ дауыстының тІркесІ)

ReadInG of some letteRs and Consonant ComBInatIons кейбІр ӘрІПтер мен дауыссыздар тІркесІнІң оқылуы

дауыссыздар,

әріп тіркестер

оқылуы

мысалдар

Cc [si:]

1) [s] болып e, i, y-алдында

center [´sentə], city [´siti], pencil [pensl], nice [nais], icy [´aisi]

2) қалған жағдайларда [k] болып оқылады

cat [kæt], cup [kᴧp], disc [disk], cycle [saikl], cake [keik], come [kᴧm]

ck

     [k]

rack [ræk], stick [stik]

tch, ch

1) [tʃ]

catch [kætʃ], teach [´ti:tʃ]

2) [k] – грек тілінен енген сөздерде

chemistry [´kemistri], technical [´teknikəl]

Gg [dʒi:]

1) [dӡ] – e, i, y-алдында

large [la:dӡ], page [peidӡ], gim [dӡim], gipsy [´dӡipsi]

    Кейбір сөздер ережеге бағынбайды

give [giv], get [get]

2) [ӡ] француз тілінен енген сөздерде

garage [´gæra: ӡ]

3) қалған жағдайларда [g] болып оқылады

big [big], grey [grei], green [gri:n], great [greit]

Ss [es]

1) [z] болып екі дауыстының ортасында, сөздің соңында ұяң дауыссыздардан кейін, дауыстыдан кейін оқылады

use [ju:z], goods [gudz], visit [´vizit]

2) [ӡ] -ure-тіркесінің алдында.

pleasure [´pleӡə], treasure [´treӡə]

3) [s] сөздің басында, сөздің соңында қатаң дауыссыздардан кейін

save [seiv], past [pa:st], sits [sits]

sh

     [ʃ]

shelf [ʃelf], she [ʃi:], shut [ʃᴧt], share [ʃεə]

Xx [eks]

1) [ks] болып дауыссыздардың алдында жəне сөздің соңында оқылады

exchange [iks´tʃeindӡ], box [bɔks], tax [tæks]

2) [gz] болып екі дауыстының ортасында оқылады

exam [ig´zæm], exert [ig´zə:t]

3) [z] болып сөздің басында дауыстылардың алдында оқылады

xylonite [´zailənait], xylophone [´zailəfoun]

ng

1) [η] сөздің соңында жəне етістіктен түрленген зат есімдерде

sing [siη], singer [´siηə], ring [riη]

2) [ηg] қалған жағдайларда, сөз ортасында

single [´siηgl], English [´iηgliʃ], language [´læηgwidӡ]

nk

     [ηk]

bank [bæηk], rink [riηk]

W

1) [w] «o» əрпінен бұрын келмесе

what [wɔt], where [wεə], white [wait]

2) [h] «o» əрпінің алдында

who [hu:], whole [həul]

3) «r» əрпінің алдында оқылмайды

wrong [rɔη], write [rait]

r

1)    [r] дауыстының алдында

2)    Cөздің соңында жəне дауыстыдан кейін оқылмайды

rabbit [´ræbit], race [reis], tiller [´tilə], tyre [taiə]

g, k

    «n» əрпінің алдында, сөздің соңында жəне басында оқылмайды

gnat [næt], knee [ni:]

p

    pn, ps əріп тіркестерінде оқылмайды

pneumatic [nju:´mætik], psychology [sai´kɔlədӡi]

tHe aRtICle    PaRts of sPeeCH артИкль          сөз таПтары

Ағылшын тілінде зат есімнің алдында ерекше көмекші сөз –                                                                nouns (n)

                                        артикль қолданылады.                                                                                      зат есімдер

the Indefinite article (a/an) белгісіздік артиклі

the definite article (the) белгілік артиклі

Cases of using қолданылуы

examples

мысалдар

Cases of using қолданылуы

examples

мысалдар

Затты атағанда зат есімнің жəне оған қатысты сөздердің алдында «а» белгісіздік артиклі қолданылады

This is a tree.

It is a big stone.

Ағылшын тілінде, сөйлеушіге мəлім, зат туралы нұсқағанда зат есімнің алдына белгілілік артиклі the қолданылады.

Қазақ тілінде мұндай жағдайда осы деген сөзді қолдануға болады.

Take the pen. What colour is the box?

Дауысты əріптен басталатын сөздердің алдына «аn» қойылады

This is an apple.

Көпше түрдегі зат есімдердің алдына белгісіздік артиклі қолданылмайды

These are ______ bags.

They are _____ students.

Proper nouns Жалқы есімдер

Common nouns Жалпы есімдер

Aset

Almaty England the Thames The French

a book, hatred a man, development a girl, marriage people, arrival family, rain sand, a horse glass, education love

Зат есім – заттардың атын, нəрселерді, табиғат пен қоғамдық құбылыстарды, уақиғаларды, ұғымдар мен

түсініктерді білдіретін сөз табы. Зат есімдер жалқы жəне жалпы болып екіге бөлінеді. Жалқы есімдер белгілі бір

Countable санауға келетін

Uncountable санауға келмейтін

a girl (three girls)

silver, hair, light

a man (two men)

snow, air, darkness

a table (four tables)

love, beauty

a city (thousand cities)

iron, life

ғана затты, нəрсені арнайы, даралай атайды. Ал жaлпы есімдер əр алуан деректі жəне дерексіз заттар мен ұғымдарды білдіретін зат есімдер.

Жалпы есімдер

Common nouns

articles are not used

қолданылмайтын кездері

examples

мысалдар

1.

Егер зат есімнің алдында сілтеу есімдігі тұрса

This man is a student.

The book is on that desk.

2.

Әдетте, жалқы есімдер артикльсіз қолданылады

This is Betty White. Askar is a schoolboy.

3.

Егер зат есімнің алдында тəуелді есім дік немесе тəуелді жалғаулы жалқы есім тұрса

This is my friend. His name is Marat. Alya´s mother is a doctor.

4.

Егер зат есімнен кейін оған қатысты есептік сан есім тұрса

Go to Room 1.

Open your book at page 2.

Жалпы есімдер санауға келетін (саналатын) жəне санауға келмейтін (саналмайтын) болып екіге бөлінеді.


UnCoUntaBle noUns санауҒа келмейтІн зат есІмдер

Санауға келмейтін зат есімдер тек жекеше түрде қолданылады.

санауға келмейтін зат

есімдердің категориялары

examples

мысалдар

 

formation Жасалуы

examples

мысалдар

I

Белгілі бір формасы жоқ заттар: a) сұйық заттардың атаулары

milk, tea, coffee, water

-s

boy – boys, cat – cats, place – places

b) газ тектес заттардың аттары

steam, air, fog, smoke

-ch, -s, -ss, -sh, -tsh, -x тіркестеріне аяқталса -es жалғауы жалғанады

benches, buses, dresses, fishes, watches, boxes

c) өздігінен табиғи бөлшектенбейтін кесек материалдардың аттары

gold, wool, leather, wood

d) кішкентай бөлшек заттардың аттары

sand, ice, sugar, snow

o- ден кейін -es

potatoes, tomatoes, Negroes

II

Абстрактілі ойлар мен ұғымдарды білдіретін зат есімдер

freedom, honesty, knowledge, peace, love, mind, happiness

у- ға аяқталып, оның алдында дауыссыз тұрса, -у -ies- ке өзгереді.

a baby – babies, a fly – flies, a lady – ladies

III

a) Ғылыми зерттеу салаларының аттары

mathematics, economics, music, science

b) Белсенділік іс-қимылды білдіретін зат есімдер

travelling, running, swimming, dancing

-f (-fe) аяқталса, əдетте -ves болып өзгереді

a wife – wives, a leaf – leaves, a wolf – wolves Бірақ: roof – roofs,

            belief – beliefs.

IV

Белгілі бір категорияға жатпайтын санауға келмейтін зат есімдер

news, traffic, money, furniture, homework, goods, hair

Санауға келмейтін зат есімдерге төмендегідей зат есімдердің категориялары жатады.

PlURal of CoUntaBle noUns санауҒа келетІн зат есІмдердІң көПШе түрІ

Санауға келетін зат есімдердің көпше түрінің жасалуы: зат есімдердің көпше түрі көбінесе жекеше түрдегі зат есімге -s-, -es жалғаулары жалғануы арқылы жасалады.


IRReGUlaR PlURals        PossessIVe Case of noUns ереЖеге баҒынбайтын зат          зат есІмнІң тӘуелдІ сеПтІгІ

                     есІмдердІң көПШе түрІ           Бұл септікте зат есімдер сөйлемде өздерінен кейінгі зат есімдердің анықтауышы

тек жекеше түр­

де қол данылады

тек көпше түрде

қолданылады

weather

goods

knowledge

clothes

money

trousers

information

spectacles

news

earnings

progress

thanks

air

premises

singular number Жекеше түрі

Plural number көпше түрі

a man [mæn]

men [men]

a woman [wumən]

women [wimin]

a foot [fut]

feet [fi:t]

a tooth [tu:θ]

teeth [ti:θ]

Жекеше түрде де, көпше түрде де формалары бірдей

 

Жалпы ережеге бағынбайтын зат есімдерге біріктірілді

a deer

deer

a sheep

sheep

кейбір күрделі зат есімдердің көпше түрінің жасалуы

a mother-in-law

mothers-in-law

a man-of-war

men-of-war

Use қолданылуы

singular number Жекеше түрі

Plural number көпше түрі

Proper nouns Жалқы есімдер

Maxat’s friends.

Asel’s copybook.

Mr. Smith’s house.

The Smiths family

Animate nouns Жанды заттар

a girl’s hat

a man’s suitcase a dog’s tail

girls room

mens suits dogs tails

Inanimate nouns Жансыз заттар

a minute’s walk a day’s work a week’s stay

five minutes walk three days work few weeks stay

Collective nouns Жинақтау зат есім

the company’s office

my family’s welfare

companies offices our families welfare

болады жəне біреудің бір нəрсеге иелік етуін, біреудің екінші біреуге қарымқатынасын білдіреді. Бұл септік дəйекші жəне -s жалғауы жалғануы арқылы жасалады ’s (жекеше түрде) – (көпше түрде).

with countable nouns. Plural

санауға келетін зат есімдермен.

көпше түрде

with uncountable nouns. singular санауға келмейтін зат есімдермен. Жекеше түрде

many

much

There are many people in the room. Бөлмеде адамдар көп. (Бөлмеде көп адам бар).

There isn’t much bread on the plate. Тарелка да нан аз (көп емес)

Have you got many books in your library? Сіздің кітапханаңызда кітап көп пе?

Is there much tea in the tea-pot? Шайнекте шай көп пе?

a lot of

a lot of

There are a lot of notebooks on the desk. Үстел де көп дәптер жатыр.

There is a lot of butter in the fridge. Тоңазыт қыш та май көп.

few, a few

little, a little

He has few friends. Оның достары аз.

We have little sugar. Бізде қант аз.

He has a few friends.

Оның бірнеше досы бар.

We have a little sugar. Бізде азғана (жеткілікті мөлшерде) қант бар.

special cases ерекше жасалуы

                                 BasIC foRms                                                                                                             VeRBs

of IRReGUlaR VeRBs         етІстІктер бұрыс етІстІктердІң негІзгІ

формалары

formation Жасалуы

Base form

негізгі

Past

Indefinite

Жалпы өткен шақ

Past

Participle өткен шақ есімше

Түбірдегі дауыстылар өзгереді

write

sing

wrote

sang

written

sung

Жалпы өткен шақта түбірдегі дауысты

өзгереді, ал өткен шақ

есімшеде -en,-n жалғанады

speak

take

spoke

took

spoken

taken

Түбір өзгермейді

put

cast let

put

cast let

put

cast let

Әртүрлі түбірден жасалады

be go

was, were went

been gone

formation Жасалуы

Base form түбір

(негізгі)

Past Indefinite

Жалпы өткен шақ

Past Participle өткен шақ есімше

Негізгі (түбір) етістік + -ed (-d)

work

like clean decide

worked [wə:kt] liked [laikt] cleaned [kli:nd] decided [di´saidid]

worked liked cleaned decided

Етістік y əрпіне аяқталып, оның алдында дауысты кел се, y өзгермейді.

Ал y-ға аяқталып, оның ал дында дауыссыз тұрса, y – i-ға өзгереді

stay annoy deny

try

stayed [steid] annoyed [ə´noid] denied [di´naid] tried [traid]

stayed annoyed denied tried

Бір буынды етістік да уыс сызға аяқталып, оның алд ын да қысқа да уыс ты тұрса, да уыс сыз қо сарла на ды

chat slip

chatted [´t∫ætid] slipped [´slipt]

chatted slipped

Етістік r əрпіне аяқталып, оның алдында қос дауыст ы келсе,  r əрпі қосар лан бай ды; етістік  r əрпіне аяқт алып, оның алдында екп ін түсетін дауысты тұр са, ол қосарланады

fear refer stir

feared [fiəd] referred [ri´fə:d] stirred [stə:d]

feared referred stirred

Бірақ:

offer

offered [´ɔfəd]

offered

Етістік заттың іс-қимылын, əрекетін білдіреді. Етістіктің төмендегідей грамматикалық категориялары болады: жағы, шағы, етісі, райы. Етістіктердің дұрыс (regular) жəне бұрыс (irregular) формалары болады жəне олардың 4 тұлғасы болады.

Basic forms of regular verbs

дұрыс етістіктердің негізгі формалары

modal VeRBs and tHeIR fUnCtIons модаль етІстІктер ЖӘне олардың қызметтерІ

modal verbs модаль етістіктер

functions қызметтері, қолданылуы

examples

мысалдар

can

be able to

1. Біреудің бір нəрсені істей алу, істей алмау қабілетін көрсеткенде

She can speak English quite well now. He is able to phone us twice a week.

2. Бір нəрсенің істеліну ықтималдылығын, мүмкіндігін білдіргенде

We can go there whenever we want.

3. Сөйлеушінің біреуден рұқсат сұрауын білдіргенде

Can I use your bike?

4. Сөйлеушінің біреуден іс-əрекетті орындауын өтінгенде қолданылады

Can you read a little louder, please?

will be able to

     Біреудің келешекте бір нəрсені істей, орындай алу қабілеттілігін көрсеткенде қолданылады

He will be able to go with us.

was/were able to

     Біреудің бір нəрсені істей алу қабілеттілігі өткенде болғандығын көрсету үшін қолданылады

I was able to finish the book before I gave it back to the library.

could

1. Сөйлеушінің біреуден рұқсат сұрауын білдіргенде

Could I make a phone call, please?

2. Сөйлеушінің біреуден бір нəрсені істеуін өтінгенде

Could you open the window, please?

3. Мүмкіндік, ықтималдық, болжамды білдіргенде

I could learn Latin very soon.

4. Біреудің бір нəрсені бұрыннан істей алатындығын көрсеткенде

He could read when he was five years old.

may

1. Сөйлеушінің біреуден рұқсат сұрауын білдіргенде

May I borrow your umbrella, please? She may know about it.

2. Біреудің бір нəрсе жайында болжамын, ықтималдылығын, мүмкіндігін көрсетуде

It may rain this afternoon.

3. Шек қою, тыйым салуды білдіргенде

May I go home? – No, you may not.

may have

    Өткенде болған істің мүмкіндігін, жорамалын білдіргенде

I may have put it on the table

must

1. Істелетін істің:

а) қажеттілігін

I must go to work at 8 o’clock.

б) міндеттілігін көрсеткенде

You must leave the room at once.

2. Шек қою, тыйым салуды білдіргенде

You must not talk aloud in the reading-hall.

must not

Біреудің бір істі істегенінің абзал екендігін көрсету үшін қолданылады.

You must not read this book. It is not interesting.


PRonoUns (PRon) есІмдІктер

Есімдіктер есім сөздерді (зат есім, сын есім, сан есім) алмастырып, олардың орнына қолданылады. Олар мағынасына жəне сөйлемде атқаратын қызметіне қарай бірнеше топқа бөлінеді.

                                                       Personal pronouns                                                           Possessive pronouns

                                                      Жіктеу есімдіктері                                                        тәуелдеу есімдіктері

singular number Жекеше түрі

Plural number көпше түрі

subjective case атау септік

objective case тәуелді септік

subjective case атау септік

objective case

тәуелді септік

I жақ

I – мен

Me – мені

We – біз

Us – бізді

II жақ

You – сіз (сен)

You – сені

You – сіздер (сендер)

You – сіздер ді (сендерді)

III жақ

He – ол (ер адам)

Him – оны

They – олар

Them – оларды

She – ол (əйел адам)

Her – оны

It – ол (жансыз заттар)

It – оны

 

1­ші тұлға

2­ші тұлға

singular number

Жекеше түрі

I – мен

My – менің

Mine – менікі

You – сіз

Your – сіздің (сенің)

Yours – сіздікі (сенікі)

He – ол

His – оның

His – оныкі

She – ол

Her – оның

Hers – оныкі

It – ол

Its – оның

Its – оныкі

Plural

number көпше түрі

We – біз

Our – біздің

Ours – біздікі

You – сіздер (сендер)

Your – сіздердің (сендердің)

Yours – сіздердікі (сендердікі)

They – олар

Their – олардың

Theirs – олардікі

Тəуелдеу есімдіктері заттың біреуге тəуелді екендігін көрсетеді.

there is, there are құрылымы

ЖаҒдайлары

     Заттың, атаудың белгілі бір жерде тұрғанын                                                                      Сұраулы сөйлемде is               Болымсыз сөйлемде етістіктен

білдіру үшін ағылшын тілінде there is         Егер нақтылы (белгілі) заттың           жəне are етістіктері    (is/are) кейін no қойылып, оның (жекеше түрге), there are (көпше түрге) тұрған орны ту ра лы айтылса,           there-нің алдына    артынан артикльсіз зат есім келеді:

құрылымы қолданылады. Сөйлем қазақ он да there is жəне there are қойылады:      There is no lamp on the desk. There тіліне мекен пысықтауыштан бастап         құрылымы қолданылмайды:  Is there a telephone   are no flowers in the yard.

аударылады:          There is a newspaper on the table.        in the room? Are the    Қысқа болымсыз жауаптарда not There is a table and five chairs in the room.    Үстелдің үстінде газет жатыр.       pictures on the walls?   қойылады (қысқарған түрде isn’t, Бөлмеде бір үстел және бес орындық бар.       The newspaper is on the table. What is there in the bag?          aren’t).

      There are five chairs and a table in the room.           Газет үстелдің үстінде жатыр.         How many trees are              Is there a newspaper on the table?

       Бөлмеде бес орындық және бір үстел бар.                                                                         there in the garden?                 No, there is not (there isn’t).

ReflexIVe PRonoUns  adjeCtIVes (a) өздІк есІмдІктерІ    сын есІмдер

singular number

Жекеше түрі

… + ­self

 

Plural number көпше түрі

… + ­selves

my

myself – өзім

our

ourselves – өзіміз

your

yourself – өзіңіз, өзің

your

yourselves – өздеріңіз, өздерің

him

himself – өзі

them

themselves – өздері

her

herself – өзі

it

itself – өзі

Qualitative adjectives сапалық сын есімдер

Relative adjectives қатыстық сын есімдер

excellent, big cold, heavy

tall, green strong, beautiful

historical, English

wooden, magnetic weekly, golden

Сын есімдер – заттың, нəрсенің белгісін, түр-түсін, сыр-сипатын, сапасын, қасиетін білдіретін сөз табы.

demonstrative pronouns       Comparison of qualitative adjectives сілтеу есімдіктері  сапалық сын есімдердің шырайлары

 

Жекеше түрі

көпше түрі

Сөйлеушіге жақын

this – мынау, бұл, осы

these – мыналар, бұлар

Сөйлеушіден алыс

that – анау, сол, ана

those – аналар, солар

formation Жасалуы

Positive

Жай шырай

Comparative салыстырмалы

superlative күшейтпелі

-y, -ow, -er, -le - жалғауларына аяқталған бір жəне екі буынды сын есімдер

clever happy

narrow simple

cleverer happier

narrower simpler

the cleverest the happiest

the narrowest the simplest

Егер сын есім дауыссызға аяқталып оның алдында қысқа дауысты тұрса, онда дауыссыз қосарланады.

sad fat

sadder fatter

the saddest

the fattest

-er, -est жалғауларының алдын да -y (егер оның алдынд а дауыссыз тұрса) i-ға өзгереді.

funny

busy

funnier

busier

the funniest

 the busiest

Irregular forms.

Ерекше жасалуы

far

good bad

little

much

farther  better worse less

more

the farthest the best

the worst the least the most

-y, -ow, -er, -le жалғаула ры на аяқталмайтын екі не одан да көп буын ды сын есімдердің шырай ла ры ның жасалуы

interesting beautiful important

more interesting more beautiful more important

the most interesting the most beautiful the most important

+

?

some – бірнеше, жуы қ, біршама, азғана

any – кез келген, қандай да болмасын

any – біраз, бірнеше, біршама

somebody – біреу, əлдекім, əркім

anybody – біреу, əлдекім

anybody – біреу

someone – əлдебіреу, біреу

anyone – əлдекім, əркім, біреу

anyone – біреу

something – бірнəрсе, бірдеме

anything – бірдеме nothing – ештеме

anything – бір нəрсе

somewhere – бір жерде, бір жерге

anywhere – еш жерде, бір жерде nowhere – еш жерде

anywhere – бір жерде

Сілтеу есімдіктері нұсқау, көрсету, меңзеу мағыналарында қолданылады.

Indefinite pronouns

белгісіздік есімдіктері

nUmeRals (nUm)

сан есІмдер

есептік сан есімдер

реттік сан есімдер

1

one [wᴧn]

first [fə:st]

2

two [tu:]

second [´sekənd]

3

three [θri:]

third [θə:d]

4

four [fɔ:]

fourth [fɔ:θ]

5

five [faiv]

fifth [fifθ]

6

six [siks]

sixth [siksθ]

7

seven [sevn]

seventh [sevnθ]

8

eight [eit]

eighth [eitθ]

9

nine [nain]

ninth [nainθ]

10

ten [ten]

tenth [tenθ]

11

eleven [i´levn]

eleventh [i´levnθ]

12

twelve [twelv]

twelfth [twelfθ]

13

thirteen [´θə:´ti:n]

thirteenth [´θə:´ti:nθ]

14

fourteen [´fɔ:´ti:n]

fourteenth [´fɔ:´ti:nθ]

15

fifteen [´fif´ti:n]

fifteenth [´fif´ti:nθ]

16

sixteen [´siks´ti:n]

sixteenth [´siks´ti:nθ]

17

seventeen [´sevn´ti:n]

seventeenth [´sevn´ti:nθ]

18

eighteen [´ei´ti:n]

eighteenth [´ei´ti:nθ]

19

nineteen [´nain´ti:n]

nineteenth [´nain´ti:nθ]

20

twenty [´twenti]

twentieth [´twentiiθ]

30

thirty [´θə:ti]

thirtieth [´θə:tiiθ]

40

forty [´fɔ:ti]

fortieth [´fɔ:tiiθ]

50

fifty [´fifti]

fiftieth [´fiftiiθ]

60

sixty [´siksti]

sixtieth [´sikstiiθ]

70

seventy [´sevnti]

seventieth [´sevntiiθ]

80

eighty [´eiti]

eightieth [´eitiiθ]

90

ninety [´nainti]

ninetieth [´naintiiθ]

100

a (one) hundred [´hᴧndrid]

hundredth [´hᴧndrədθ]

1 000

a (one) thousand [´θauzənd]

thousandth [´θauzəntθ]

1 000 000

a (one) million [´miljən]

millionth [´miljənθ]

Есептік сандар алғашқы ондыққа -teen жəне -ty жұрнақтарының жалғануы арқылы жасалады

seven-seventeen-seventy; nine-nineteen-ninety.

Бірақ

one, two, ten, eleven, twelve, hundred, thousand, million.

Күрделі сандар жай сандардың бірігуі арқылы жасалады

twenty-two,

sixty-eight, one hundred and two, five hundred and fifty-two, ten thousand five hundred and two.

Реттік сан есімдер (алғашқы үш санды қоспағанда) есептік сандарға -th жұрнағын жалғау арқылы жасалады

fourth, thirteenth, twentieth, ninety-ninth, hundredth, two hundred and seventy-fifth, millionth.

Алғашқы үш реттік сан ережеден тыс жасалады

one – first (1st), two – second (2nd), three – third (3rd).

Бұл сандар күрделі реттік сандардың соңында да осылайша оқылады

21st – twenty-first,

32nd – thirty-second, 63rd – sixty-third.

Заттың немесе заттық ұғымдар  мен құбылыстардың санын, мөлшерін, ретін білдіреді.

Ағылшын тілінде заттың санын, мөлшерін білдіретін сандар есептік сан есімдер (Cardinal Numerals) деп аталады: 

one, two, three, four. He has got three children.

Заттың ретін немесе орнын білдіретін сандар реттік сан есімдер (Ordinal Numerals) деп аталады: 

first, second, third, fourth. Take the third road on the right.

tense foRms of tHe VeRBs етІстІктІң Шақтары

                                                     the Present Indefinite tense                                   the Past Indefinite tense

                                                                   Жалпы осы Шақ                                                         Жалпы өткен Шақ

Бұл шақ үнемі істелінетін жəне күнбе-күнгі əрекетті, дағдылы Бұл шақ іс-əрекеттің бұрын болғанын, осы кезбен жалпы қимыл, іс-əрекетті көрсетеді. Бұл шақ қазақ тіліндегі    байланыссыз, сөйлеу кезіне қатыссыз екендігін көрсетеді.

                                          ауыспалы (жалпы) осы шаққа сəйкес келеді.     Қазақ тіліндегі бұрынғы өткен шаққа сəйкес келеді.

                        Forming the Present Indefinite Tense. Жасалуы     Forming the Past Indefinite Tense. Жасалуы

 

+

?

I

 

I

 I

You work

 

You do not work

 Do you work?

We

 

We

 we

They

 

They

 they

He works

 

He does not work

 Does he work?

She

 

She

 she

+

?

I

I

I

You

You

you

He worked

He did not work (come)

Did he work (come)?

She (came)

She

she

We

We

we

They

They

they

Using the Present Indefinite Tense. Қолданылуы

Cases of using / Қолданылатын кездері

Using the Past Indefinite Tense. Қолданылуы

1

Жалпыға белг і лі (мəлім), ақи қат, шын дық.

The earth is round. Жер дөңгелек. Water consists of oxygen and hydrogen. Су оттегі мен сутегіден тұрады.

2

Тұрақты, əдетт егі, жиі қай та ла на тын, əдетк е ай нал ған іс- əрек ет

Every day pupils come to school. Күн сайын оқушылар мек тепке келеді. We drink coffee in the morning. Ертеңгісін біз кофе ішеміз. He lives beside the sea. Ол теңіздің жанында тұрады.

3

Осы шақ тағ ы оқи ғаның, іс-əрек ет тің бір із ді лі гі

Every day I get up at 7, wash, dress and take a walk. Then I have my breakfast and begin working. Күн сайын мен 7­де тұрамын, жуынамын, киінемін де серуендеп келемін.

Сосын таңертеңгі асты ішіп, жұмысты бастаймын.

4

Әдетте қолданылатын үстеу жəне пысықтауыш сөздер

Every day/ morning/ year, at night, in the morning/ afternoon/ evening always, often, rarely, usually, never, sometimes, etc.

Сөйлеу кезінен бұрын болып өткен іс-əрекет

I saw Didar yesterday. Кеше мен Дидарды көрдім.

Jack came home late on Monday.

Дүйсенбі күні Джек үйіне кеш келді.

Бірінен соң бірі орындалған іс-əрекет

Mary got up, had breakfast and went to work. Мэри тұрып, ертеңгі асын ішті де, жұмысына кетті.

Әдетте қайталанып отырылған іс-əрекет

She visited her parents every day. Ол ата­анасына күнде барып тұрды.

Әдетте қолданылатын үс теу жəне пысықтауыш сөздер

ago, yesterday, last week/ month/ year , the other day

Cases of using / Қолданылатын кездері


tHe fUtURe IndefInIte tense ЖалПы келер Шақ

Қайталанатын дағдылы, əдеттегі іс-əрекеттің келешекте іске асатындығын білдіреді.

Бұл шақ қазақ тіліндегі ауыспалы келер шаққа сəйкес келеді. forming the future Indefinite tense

Жасалуы

+

?

I / we shall write

I / we shall not write

Shall I / we write?

He / she / you / they will write

He / she / you / they will not write

Will he / she / you / they write?

Using the future Indefinite tense қолданылуы

Келешекте орындалатынын            Келешекте болатын ісжоспар мен ойдың «to be going          əрекет:

to» сөз тіркесі арқылы жасалуы.       I shall go to the theatre He is going to paint his house   tomorrow. Ертең мен next week. Келесі аптада ол          театрға барамын. This boy үйін сырламақшы.         will enter the University next Қолданылатын сөз тіркесі:            year. Келесі жылы мына

«to be going to» – бір нәрсені          бала Университетке түседі. істеуді жоспарлау.

Келешекте бірінен соң бірі

Келешекте қайталанылатын іс- орындалатын іс-əрекет: əрекет: Tomorrow we shall get up very

Next month we shall have English       early, we shall go to the station, lessons twice a week. Келесі айда       she will meet us there, and then

бізге ағылшын сабағы аптасына                    we shall all go to the country.

екі рет болады. Using of adverbs       Ертең біз тым ерте тұрып, and adverbial modifiers. көлік бекетіне барамыз,

Әдетте қолданылатын үстеу мен ол бізді сонда күтіп алады пысықтауыш сөздер: да, бәріміз қаланың шетіне Every day, often, always. шығамыз.

tHe fUtURe ContInUoUs tense созылыңқы келер Шақ

Бұл шақ келешекте іске асатын іс-əрекеттің созылыңқылығын білдіреді. forming the future continuous tense

Жасалуы

+

?

I / we shall be writing / playing

I / we shall not be writing / playing

Shall I / we be writing / playing?

He / she / you / they will be writing / playing

He / she / you / they will be writing / playing

Will he / she / you / they be writing / playing?

Cases of using қолданылатын кездері

Using of adverbs and adverbial modifiers

Әдетте қолданы латын үстеу мен пысық тауыш сөздер

examples

мысалдар

Келешекте белгіл і бір уақыт аралы-

ғын да             жүріп

жататын іс-əрекет

at… o’clock – сағат... at that moment – сол уақытта, at midnight – түн ортасында

He will be having dinner at 1 o’clock tomorrow. Ертең сағат 1­де ол түскі асын ішіп оты ра ды.

Көрсетілген, белгілен ген уақыт аралығын да болатын, іске асып жататын ісқимыл

from… till – -дан, -ден... while – сол кезде, сонда, сол уақытта

I shall be translating that article from 5 till 6.

Сағат 5­тен 6­ға дейін мақаланы аударып отырамын.

Екінші бір іс-əрекет басталғанша бо лып жататын, созылыңқы іс-əрекет (болатын іс-əрекет етістік тің Present Simp-

le          формасында

қолдан ы лады)

when – қашан, сонда, -да, -де

My friend will be preparing for her written test when I come. Мен келгенде менің досым жазбаша тестке дайындалып отырады.

tHe PResent ContInUoUs tense нақ осы Шақ

Іс-əрекеттің сөйлеу кезінде болып, жалғасып жатқанын, аяқталмағанын білдіреді.

Қазақ тіліндегі нақ осы шаққа сəйкес келеді.

forming the Present Continuous tense Жасалуы

to be + v + ing (Present Participle)

+

?

I am working

I am not working

Am I working?

He/she is working

He/she is not working

Is he/she working?

We/you/they are working

We/you/they are not working

Are we/you/they working?

Using the Present Continuous tense

қолданылуы

Дамып жатқан, аяқталмаған, Жақын арада болатын жүріп (болып) жатқан іс-       жоспарланған іс-əрекет: əрекет: Why are you crying?   I am going to the museum

Сен неге жылап отырсың?              tomorrow. Ертең мен театрға

You are not listening to me.                барамын. He is staying here till

Сен мені тыңдап отырған   July. Ол мұнда шілдеге дейін жоқсың. Using of adverbs and қалады. Using of adverbs and adverbial modifiers. Әдетте          adverbial modifiers. Әдетте қолданылатын үстеу мен қолданылатын үстеу мен мезгіл

мезгіл пысықтауыштар: now, пысықтауыштар: tomorrow, at the present moment, right    tomorrow by 3 o’clock, in a now, at this moment       minute, tonight.


Бұл шақ іс-əрекеттің белгілі бір уақытта, бұрын болғанын, созыла іске асқанын білдіреді. forming the Past

Continuous tense Жасалуы

was / were + v + ing (Present Participle)

+

?

I /he /she was working

I /he /she was not working

Was I /he /she working?

We /you /they were working

We /you /they were not working

Were we /you / they working?

tHe Past ContInUoUs tense

созылыңқы өткен Шақ

Using the Past Continuous tense қолданылуы

Белгілі бір уақыт аралы ғын- Өткен шақта іс-          Белгілі бір уақыт да болған, созыла аяқталған           əре кет жүріп жат-      аралығында болып өткендегі іс-əрекет: At five          қан да екінші бір         өткен іс-əрекет: o´clock in the mor ning she     іс-қимылдың болға-   From 5 till 7 we

was still writing the compo-   нын көрсетеді: I          were playing sition. Таңғы сағат бесте          was translating that         chess. Біз сағат ол әлі шығ арма жазып        article when he came   5­тен 7­ге дейін

отырды. Using of adverbs     in. Ол кірген кезде      дойбы ойна дық. and adver bial modifiers.       мен мына мақаланы      Қолданылатын Әдетте қолданылатын үс-      аударып отырдым.    пысықтауыш теу лер мен пысықтауыш            Бағыныңқы сөйлем    сөздер: from till,

сөз дер: at 5 o’clock, at that    when – қашан сө зі-   all day long, the moment, then           мен басталады. whole month

Қатар болып өткен ісəрекет: While I was working in the garden my sister was making dinner. Мен бақшада жұмыс істеп жатқан кезде, сіңлім түскі асты дайындап жатты. Бағыныңқы сөйлем while – cол кезде (уақыт та) сөзімен баста лады.


tHe PResent PeRfeCt tense Жедел өткен Шақ

Бұл шақ іс-əрекеттің белгілі бір уақытқа дейінгі осы, өткен, келер шақтағы нəтижелі, тиянақты орындалуын білдіреді. Етістіктің бұл шағы іс-əрекеттің бұрын басталып, осы кезде іске асқандығын, орындалғанын, бірақ оның нəтижесімен байланысты болуын білдіреді. Қазақ тіліндегі жедел өткен шаққа мағыналас.

forming the Present Perfect tense Жасалуы

+

?

I / we/ you/ they have played/ written

I / we/ you/ they have not

Have I /we /you/ they played/ written?

He /she has played/ written

played/ written he /she has not played /written

Has he / she played /written?

Using the Present Perfect tense қолданылуы

Cases of using қолданылатын кездері

уақыты белгісіз

(анықталмаған) осы кезге

(уақытқа қатысты) өткенде аяқталған іс­әрекет

өткенде басталып, қазіргі уақытқа дейін, сөйлеу кезінде жалғасып

жатқан күй­жағдайдың, іс­әрекеттің аяқталмағанын білдіреді

белгісіз үстеулермен қолданылуы

Using of adverbs and adverbial modifiers

Әдетте қолданылатын үстеу, пысықтауыш сөздер

for – уақыт бойы, since – бері

never – ешқашан, already – əлдеқашан, ever – бір кезде, just –қазір, yet – əлі, recently – кейінгі

examples

мысалдар

I have read this book.

Мен бұл кітапты оқыдым.

I have broken my pencil.

Мен қарындашымды сындырып алдым.

She has torn the letter.

Ол хатты жыртып тастады.

He has lived here for 10 years.

Ол бұл жерде 10 жылдан бері тұрады.

I haven´t seen him since February.

Мен оны ақпаннан бастап көрген жоқпын.

He has just phoned me.

Ол маған қазір ғана қоңырау соқты.

I have already done my homework. Мен үй тапсырмасын әлдеқашан орындадым.

I haven´t spoken to him yet.

Мен онымен әлі сөйлескен жоқпын.


tHe PResent PeRfeCt ContInUoUs tense аяқталҒан созылыңқы осы Шақ

Сөйлеу кезіне дейін басталып, сөйлеу кезінде де жалғасып жатқан іс-əрекетті білдіреді.

forming the Present Perfect Continuous tense Жасалуы

have / has + been + Present Participle

+

?

I / we / you / they have been played / written

I / we/ you / they have not been played / written

Have I / we / you / they been played / written?

He / she has been played / written

He / she has not been played / written

Has he / she been played / written?

Using the Present Perfect Continuous tense

қолданылуы

Cases of using

қолданы латын кездері

Using of adverbs and adverbial modifiers

Әдетте қолданылатын үстеу мен пысық тауыш сөздер

examples

мысалдар

Бұрын басталып, сөйлеу ке зі не дейін бо лып жат қан іс-əрекет

for an hour бір

сағаттан бері, for 2

hours (months, weeks)

2 сағаттан (айдан,

I have been studying English for five years.

Мен ағылшын тілін бес жылдан бері үйреніп жүрмін.

Белгілі бір уақыт аралығында басталып, сөйлеу кезінің алдында ға на аяқталып, оның нə тижесі осы кез бен байланыс ты іс-əрек ет

аптадан) бері, for a long

timeкөп уақыттан бері,

since yesterdayкешеден бері, since 3 o’clock3 сағаттан бері, т.б.

How long? Қанша уақыт?

Since when? Қашаннан бері?

Somebody has been drinking from this bottle. It’s half empty.

Мына бөтелкеден біреу ішкен. Ол жартылай бос. Roger’s been cutting the grass. (I can smell it.)

Роджер шөпті шапқан.

(Мен иісін сезіп тұрмын)

tHe Past PeRfeCt ContInUoUs tense

forming the Past Perfect Continuous tense Жасалуы

+

?

I / he / she / we / you / they had been playing/ writing

I / he / she / we / you / they had not been playing /writing

Had I / he / she / we / you / they had been playing/ writing?

Using the Past Perfect Continuous tense қолданылуы

Cases of using

қолда­

ны ла тын кездері

Using of adverbs and adverbial modifiers

Әдетте қолданылатын үстеу немесе

пысықтауыш сөздер

examples

мысалдар

Өткенде екінші бір іс-əрекет басталғанша болып өткен созылыңқы өткен шақ (Past Simple) түрінде беріледі

for two hours (when) 2 сағаттан бері (­да,

­де) т.с.с.

for a month (when) бір айдан бері (­да, ­де, ­та, ­те) т.с.с.

since… o’clock ...сағаттан бері

When I came mother had been baking bread for an hour.

Мен келгенде мамамн ың нан пісіргеніне бір сағат болған.

The teacher had been speaking for 15 minutes when he came in. Ол келгенде мұғалімнің сөйлеп тұрғанына 15 мин болған.


tHe fUtURe PeRfeCt tense        tHe Past PeRfeCt tense аяқталҒан келер Шақ            аяқталҒан өткен Шақ

Сөйлеу кезінде аяқталатын іс-əрекеттің нақты нəтижесінің болатынын         Бұрын (өткенде) болған іс-əрекеттің белгілі бір уақытта

көрсететін шақ.          нəтижелі аяқталғанын немесе басқа бір іс-əрекеттің алдында болғанын білдіреді. Іс-əрекеттің орындалған мерзімі маңызды

forming the future Perfect tense   емес, оның нəтижесі маңызды. Жасалуы

+

?

/ we / shall / have played / written

/ we shall not have played

/ written

Shall I / we have played / written?

He / she / you / they will have played / written

He / she / you / they will not have played / written

Will he / she / you / they have played / written?

+

?

/ he / she / we / you / they had played/ written

/ he / she / we / you / they had not played/written

Had I / she / he / we / you / they played / written?

forming the Past Perfect tense Жасалуы

Cases of using қолданылатын кездері

Using of adverbs and adverbial modifiers

Әдетте қолданылатын үстеу

мен пысық тауыш сөздер

examples

мысалдар

Нəтижелі біткен істі екінші бір біткен іс мына:

1) үстеулер арқылы үзе алады after, before, no sooner. 2) бір істің екінші өткен іске дейін бітуі.

3) мына етістіктермен expect, intend, hope, think, suppose нəтижелі біте ме деген істің бітпеуін береді.

by 5 o’clockсағат 5­ке дейін by Saturdayсенбіге дейін

(қарай)

by that timeсол уақытқа дейін

by the end of the yearжылдың аяғына дейін

beforeдейін

We had finished our work by 7 o’clock last night.

Біз сағат 7­ге де йін жұ мысты аяқтап қой дық.

had + v3 (Past Participle) (P.II)

Using the future Perfect tense

қолданылуы

Cases of using қолданылатын кездері

Using of adverbs and adverbial modifiers

Әдетте қолданылатын

үстеу мен мезгіл пысықтауыштар

examples

мысалдар

Келешектегі болатын іс-əрекеттің белгілі бір кезеңде аяқталуы

by – қарай, таяу by the end of the year (week, day) – жыл (апта, күннің) аяғына дейін

I shall have written the letter by 6 o’clock. Сағат 6­ға дейін мен хатты жазып бітіремін.

Жалпы осы шақта тұрған, келешекте болатын басқа бір

іс-əрекет мезгіл,

шартты бағыныңқы сөйлемдерде before, when сөздерімен келсе

before – -ға, - да, -де,

т.с.с., дейін when – -де, -да, қашан, т.с.с.

We shall have painted the fence before you come.

Сен келгенше шарбақ сырланып тұрады.

Using the Past Perfect tense

қолданылуы

PassIVes. етІстер

                                      the perfect tenses passive                                   the passive voice. ырықсыз етіс

Шақтың аяқталған түрі

Passives етістер

forming the Perfect tenses Passive

Жасалуы

examples

мысалдар

The Present

Perfect Passive Аяқталған осы

шақ ырықсыз етіс

Have / has + been + Past Participle

I / we / you / they have been invited He / she has been invited

The question has been discussed.

Сұрақ талқыланды

The Past Perfect

Passive Аяқталған өткен шақ ырықсыз етіс

had + been + Past

Participle

I / he / she / we / you / they had been invited

The bicycle had been repaired by that time. Велосипед ол уақытқа дейін жөнделіп болған.

The Future

Perfect Passive Аяқталған келер шақ ырықсыз етіс

shall / will + have + been + Past Participle

I / we shall have been invited

He / she / you / they will have been invited

The text will have been translated into Kazakh. Мәтін қазақшаға аударылып қойылады.

Passives етістер

           forming the indefinite                     examples

tenses Passive Voice        мысалдар Жасалуы

Present Indefinite

Passive Voice

Жалпы осы шақ ырықсыз етіс

am / are / is + Past

Participle

I am invited

He / she is invited We / you / they are invited

Houses are built very quickly now. Қазір үйлер тез салынып жатыр.

Past Indefinite

Passive Voice Жалпы өткен шақ ырықсыз етіс

was / were /

+ Past

Participle

I / he / she was invited

We / you / they were invited

The theatre was built last year.

Бұл театр былтыр салынды.

Future Indefinite

Passive Voice Жалпы келер шақ ырықсыз етіс

shall / will

+ be + Past

Participle

I / we shall be invited He / she / we / you / they will be invited

The rules will be revised at the next lesson.

Бұл ережелер келесі сабақта қайталанады.

Егер сөйлемде баяндауыш қызметін атқаратын етістік өзі қимыл-əрекет істемей, керісінше, басқа біреудің қимыл-əрекетінің объектісі болса, мұндай етісті ырықсыз етіс дейді.

Indefinite tenses passive voice. Шақтың жалпы түрі

the continuous tenses passive

Passives етістер

forming the continuous

Passive

Жасалуы

examples

мысалдар

The Present

Continuous

Passive Нақ осы шақ ырықсыз етіс

am / are / is + being + Past

Participle

I am being invited He / she is being invited

We / you / they are being invited

The letter is being written

Хат жазылып жатыр

The Past continuous Passive Созылыңқы өткен шақ ырықсыз етіс

was / were + being + Past Participle

I / he / she was being invited

We / you / they were being invited

The book was being read when I came in Мен келгенде кітап оқылып жатқан

                                      Шақтың сөзылыңқы түрі               seQUenCe of tenses. Шақтардың қИысуы

Егер басыңқы сөйлемде баяндауыш Past Simple шағында болса, бағыныңқы сөйлемде баяндауыш өткен шақтың біреуінде тұруы тиіс.


Егер іс-қимыл бағының қы сөйлемде осы шақ та іске асырылса,

он да баяндауышы Past

Indefinite тұлғасында тұ руы керек. He told me that his father was a teacher. Ол маған әкесінің мұғалім екенін айтты.

Егер бағыныңқы сөйлем де іс-қимыл өтк ен уақыт мезгілінде орындалса, онда баян да-

уышы Past Perfect тұлға сында тұруы тиіс. He told me that his father had been a teacher. Ол маған әкесінің мұғалім болғанын айтты.

Егер бағыныңқы сөйлемде іс-қимыл алдағы уақытта орындалатын болса, онда оның баяндауышы Future-in-the-

Past тұлғасы ар қылы беріледі: He said that he would come at ten o clock.

Ол өзінің сағат 10­да келетінін айтты.


dIReCt and IndIReCt sPeeCH

төл сөз ЖӘне төлеу сөз

Жағдайлары

төл сөз

төлеу сөз

І

Төл сөз төлеу сөзге айналғанда that жалғаулығымен басталатын бағыныңқы сөйлем арқылы беріледі

She says, «You may take out any book you like»

She says that I may take out any book I like

II

Өздік жəне тəуелді есімдіктер төлеу сөзде мағынасына қарай өзгереді

My friend says, «I have bought an interesting book today»

My friend says he has bought an interesting book today

 

Жалпы сұрақ if (whether)

She says to him, «Have you been here long?»

She asks him if (whether) he has been here long

III

жалғау лы ғы немесе сұ рау лық сөзден басталып сөздердің ту ра орын тəртібін сақт ай айтылатын ба ғыныңқы

The child asks his mother, «What time is it?»

The child asks his mother what time it is

 

сөйлем ар қылы беріледі

The teacher says to the students, «Who has finished the exercise?»

The teacher asks the students who has finished the exercise

IV

Төлеу сөзде бұйрық рай

тұйық етістік тұлғасында айтылады

Mother says to me, «Come back as soon as you can»

Mother asks me to come back as soon as I can

Alma says to her little

sister,

«Don’t play in the street»

Alma tells her little sister not to play in the street

V

Егер басыңқы сөйлемдегі баяндауыш өткен шақта берілсе, онда төлеу сөз шақтардың қиысу ережесіне сəйкес айтылады

She said, «I shall try to come in time»

She said (that) she would try to come in time

төл сөзде

 

төлеу сөзде

Present Indefinite

Past Indefinite

Present Continuous

Past Continuous

Present Perfect

Past Perfect

Past Indefinite

Past Perfect

Past Perfect

Past Perfect (өзгермейді)

Future Indefinite

Future Indefinite-in-the Past

төл сөз

 

төлеу сөз

this, these

that, those

now

then

here

there

today

that day

tomorrow

the next day

the day after tomorrow

two days later, in two days

yesterday

the day before

the day before yesterday

two days before

ago

before

Төл сөз төлеу сөзге айналғанда бағыныңқы сөйлемдегі шақ өзгереді

Төл сөз төлеу сөзге ауысқанда шақтардың өзгеруімен қатар кейбір сілтеу есімдіктері, үстеулер жəне пысықтауыш сөздер

өзгереді

Predicate баяндауыш

formation Жасалуы

examples

мысалдар

The Compound Verbal Predicate Күрделі етістікті баяндауыш

Модаль етістік + тұйық етістік

I can do it

Модальдік сөз + тұйық етістік немесе герундий

He wants to work there

The pupils went on writing

The Compound Nominal Predicate Күрделі есімді баяндауыш

Байланыстырушы етістік пен баянд ау ыштың есімді (атаулы) бөлігінен тұрады

 

Байланыстырушы етістік + зат есім

This young girl is my sister

Байланыстырушы етістік + сын есім:

The table is round

Байланыстырушы етістік + есімдік

This pencil is mine

Байланыстырушы етістік + сан есім

They were five

Байланыстырушы етістік + тұйық етістік немесе герундий

His task was to guard the stores

adVeRBs (adV) үстеулер

Үстеулер – іс-əрекеттің белгісін, мекенін, мезгілін, амалын,                                      Comparison of adverbs

                         мақсат-себебін білдіретін сөз табы.                                                    үстеулердің шырайлары

 

adverbs of place

мекен үстеулері

adverbs of time

мезгіл үстеулері

adverbs of degree

мөлшер үстеулері

adverbs of manner

қимыл­сын үстеулері

here above there abroad where somewhere

ashore outside inside upstairs

late early then today next just now since soon before

firstly

very nearly

much enough

well badly quickly slowly hard

 

Positive

Жай шырай

Comparative салыстырмалы

superlative

күшейтпелі

 

­er

­est

soon

sooner

soonest

early

earlier

earliest

 

more

most

hardly

more hardly

most hardly

quickly

more quickly

most quickly

 

Irregular forms ерекше жасалуы

 

well

better

best

badly

worse

worst

much

more

most

little

less

least

far

farther, further

farthest, furthest

ImPeRsonal sentenCes Жақсыз сөйлемдер

Мұндай сөйлемшелердің сұраулы және болымсыз түрлері жалпы ережелер бойынша жасалады

                                                                                                                                                                                                                        Is it dark?                                                                                                                                                                 It isn’t hot.

                                                                                                                                                                                                         Is it raining now?                                                                                                                                                         It isn’t snowing.

Does it snow there       Usually it does not in March?   rain in July in this

place.

woRd foRmatIon сөзЖасам

Ағылшын тілінде екі сөз бірігіп, жаңа мағына береді. Кейбір біріккен сөздер бірге, басқалары – сызықша арқылы жазылады. schoolyard – мектеп ауласы ink-pot – сия сауыт

milkman – сүт тасушы letter-box – хат салатын жәшік

Ағылшын тілінде жаңа сөздер жасау үшін сөздерге жаңа мағына беретін жұрнақтар кең қолданылады.

 

suffix           formation Жұрнақ    Жасалуы

word formation сөзжасам

 

-er (-or)

зат есімдік жұрнақ, етістікке жалғанады, əрекет етуші адамды білдіреді

to write – a writer жазушы to teach – a teacher мұғалім, оқытушы.

Зат есім Noun

-ion (-ation)

зат есімдік жұрнақ, етістікке жалғанады, қимыл-əрекет, қимыл үрдісін немесе нəтижесін білдіреді

action, organization.

 

-ness

зат есімдік жұрнақ, сын есімге жалғанады, сапа, күйін білдіреді

darkness, coldness.

 

-ing

зат есімдік жұрнақ, етістікке жалғанады, үрдіс, əрекетін білдіреді

meeting, reading.

 

-y

сын есімдік жұрнақ, зат есімге жалғанады, сапасын білдіреді

stony, sunny.

Сын есім

-able (-ible)

сын есімдік жұрнақ, етістікке жалғанады

to comfort – жұбату comfortableжайлы

Adjective

-less

сын есімдік жұрнақ, етістікке жалғанады, қандай да бір қасиеттің болмауы

endless, lifeless

 

-ful

сын есімдік жұрнақ, зат есімге жəне анда-санда етістікке жалғанады, толық қасиетке ие болуды білдіреді

fruitful, beautiful, forgetful, playful.

Үстеу Adverb

-ly

үстеулік жұрнақ, сын есімге жалғанады

coldly, slowly.

Түбір сөздердің алдына қосымша (приставка) қою арқылы қарсы мағыналы жаңа сөздер жасалады

Prefix

қосымша

word formatoin сөзжасам

un-

pleasant – unpleasant

in- (il-, im-, ir-)

definite – indefinite

re-

to read – reread

 

English электрондық кестелер мен сызбалар 5-11 сынып

English электрондық кестелер мен сызбалар 5-11 сынып

Барлық құқық пен кез келген түрдегі тарату тек баспаға тиесілі

Барлық құқық пен кез келген түрдегі тарату тек баспаға тиесілі

English электрондық кестелер мен сызбалар 5-11 сынып

English электрондық кестелер мен сызбалар 5-11 сынып

He enGlIsH alPHaBet Consonants аҒылШын ӘлІПбИІ дауыссыздар

He enGlIsH alPHaBet Consonants аҒылШын ӘлІПбИІ дауыссыздар

Aa [ei] Nn [en]

Aa [ei] Nn [en]

Vowels дауыстылар дауыстылар буынның 4 түрІндегІ тІркесІнІң оқылуы дауыстылардың оқылуы Әріп тіркестері оқы луы мысалдар ai [ei] m ai n, p ai n, v ai…

Vowels дауыстылар дауыстылар буынның 4 түрІндегІ тІркесІнІң оқылуы дауыстылардың оқылуы Әріп тіркестері оқы луы мысалдар ai [ei] m ai n, p ai n, v ai…

Ифтонгтар (екІ дауыстының тІркесІ)

Ифтонгтар (екІ дауыстының тІркесІ)

Cc [si:] 1) [s] болып e , i , y -алдында center [´sentə], city [´siti], pencil [pensl], nice [nais], icy [´aisi] 2) қалған жағдайларда [k]…

Cc [si:] 1) [s] болып e , i , y -алдында center [´sentə], city [´siti], pencil [pensl], nice [nais], icy [´aisi] 2) қалған жағдайларда [k]…

Cөздің соңында жəне дауыстыдан кейін оқылмайды rabbit [´ræbit], race [reis], tiller [´tilə], tyre [taiə] g , k «n» əрпінің алдында, сөздің соңында жəне басында оқылмайды…

Cөздің соңында жəне дауыстыдан кейін оқылмайды rabbit [´ræbit], race [reis], tiller [´tilə], tyre [taiə] g , k «n» əрпінің алдында, сөздің соңында жəне басында оқылмайды…

Ал жaлпы есімдер əр алуан деректі жəне дерексіз заттар мен ұғымдарды білдіретін зат есімдер

Ал жaлпы есімдер əр алуан деректі жəне дерексіз заттар мен ұғымдарды білдіретін зат есімдер

UnCoUntaBle noUns санауҒа келмейтІн зат есІмдер

UnCoUntaBle noUns санауҒа келмейтІн зат есІмдер

Жасалуы examples мысалдар

Жасалуы examples мысалдар

Санауға келмейтін зат есімдерге төмендегідей зат есімдердің категориялары жатады

Санауға келмейтін зат есімдерге төмендегідей зат есімдердің категориялары жатады

IRReGUlaR PlURals PossessIVe

IRReGUlaR PlURals PossessIVe

Жекеше түрі Plural number көпше түрі a man [mæn] men [men] a woman [wumən] women [wimin] a foot [fut] feet [fi:t] a tooth [tu:θ] teeth…

Жекеше түрі Plural number көпше түрі a man [mæn] men [men] a woman [wumən] women [wimin] a foot [fut] feet [fi:t] a tooth [tu:θ] teeth…

He has a few friends. Оның бірнеше досы бар

He has a few friends. Оның бірнеше досы бар

Жасалуы Base form түбір (негізгі)

Жасалуы Base form түбір (негізгі)

VeRBs and tHeIR fUnCtIons модаль етІстІктер

VeRBs and tHeIR fUnCtIons модаль етІстІктер

I must go to work at 8 o’clock

I must go to work at 8 o’clock

PRonoUns (PRon) есІмдІктер Есімдіктер есім сөздерді (зат есім, сын есім, сан есім) алмастырып, олардың орнына қолданылады

PRonoUns (PRon) есІмдІктер Есімдіктер есім сөздерді (зат есім, сын есім, сан есім) алмастырып, олардың орнына қолданылады

There is a newspaper on the table

There is a newspaper on the table

Жасалуы Positive Жай шырай

Жасалуы Positive Жай шырай

№ есептік сан есімдер реттік сан есімдер 1 one [wᴧn] first [fə:st] 2 two [tu:] second [´sekənd] 3 three [θri:] third [θə:d] 4 four [fɔ:]…

№ есептік сан есімдер реттік сан есімдер 1 one [wᴧn] first [fə:st] 2 two [tu:] second [´sekənd] 3 three [θri:] third [θə:d] 4 four [fɔ:]…

Есептік сандар алғашқы ондыққа -teen жəне -ty жұрнақтарының жалғануы арқылы жасалады seven-seven teen -seven ty; nine-nine teen -nine ty

Есептік сандар алғашқы ондыққа -teen жəне -ty жұрнақтарының жалғануы арқылы жасалады seven-seven teen -seven ty; nine-nine teen -nine ty

Rms of tHe VeRBs етІстІктІң Шақтары the

Rms of tHe VeRBs етІстІктІң Шақтары the

Using the Past Indefinite Tense

Using the Past Indefinite Tense

Every day, often, always. шығамыз

Every day, often, always. шығамыз

He PResent ContInUoUs tense нақ осы

He PResent ContInUoUs tense нақ осы

Бағыныңқы сөйлем сөздер: from till, сөз дер: at 5 o’clock, at that when – қашан сө зі- all day long, the moment, then мен басталады

Бағыныңқы сөйлем сөздер: from till, сөз дер: at 5 o’clock, at that when – қашан сө зі- all day long, the moment, then мен басталады

I have read this book. Мен бұл кітапты оқыдым

I have read this book. Мен бұл кітапты оқыдым

Past Perfect Continuous tense Жасалуы + – ?

Past Perfect Continuous tense Жасалуы + – ?

He / she / you / they will have played / written

He / she / you / they will have played / written

Нəтижелі біткен істі екінші бір біткен іс мына: 1) үстеулер арқылы үзе алады after , before , no sooner

Нəтижелі біткен істі екінші бір біткен іс мына: 1) үстеулер арқылы үзе алады after , before , no sooner

The Future Perfect Passive

The Future Perfect Passive

The Past continuous Passive

The Past continuous Passive

Жағдайлары төл сөз төлеу сөз І

Жағдайлары төл сөз төлеу сөз І

V Егер басыңқы сөйлемдегі баяндауыш өткен шақта берілсе, онда төлеу сөз шақтардың қиысу ережесіне сəйкес айтылады

V Егер басыңқы сөйлемдегі баяндауыш өткен шақта берілсе, онда төлеу сөз шақтардың қиысу ережесіне сəйкес айтылады

Төл сөз төлеу сөзге айналғанда бағыныңқы сөйлемдегі шақ өзгереді

Төл сөз төлеу сөзге айналғанда бағыныңқы сөйлемдегі шақ өзгереді

Predicate баяндауыш formation

Predicate баяндауыш formation

English электрондық кестелер мен сызбалар 5-11 сынып

English электрондық кестелер мен сызбалар 5-11 сынып

VeRBs (adV) үстеулер Үстеулер – іс-əрекеттің белгісін, мекенін, мезгілін, амалын,

VeRBs (adV) үстеулер Үстеулер – іс-əрекеттің белгісін, мекенін, мезгілін, амалын,

Мұндай сөйлемшелердің сұраулы және болымсыз түрлері жалпы ережелер бойынша жасалады

Мұндай сөйлемшелердің сұраулы және болымсыз түрлері жалпы ережелер бойынша жасалады

Adverb - ly үстеулік жұрнақ, сын есімге жалғанады cold ly , slow ly

Adverb - ly үстеулік жұрнақ, сын есімге жалғанады cold ly , slow ly
Скачать файл