План-конспект открытого урока в 7 классе
по родной (лезгинской)литературе
«Поэзия Шагь-Эмира Мурадова»
Подготовила учитель родного языка и литературы Ахмедова З.Б.
для 7-х классов
Тарсунинмурадар:
· Шаирдинуьмуьрдинрекьикаймалуматаргун;
· Шиирринманалувалкъалурун;
·
Шииррахалкьдинуьмуьр,
зегьмет, дуствалкъалурун; ч1алан михьивалгьиссавун;
Шаирдин ч1алариз музыка кхьин.
Тарсунинтадаракар: учебник – хрестоматия,
шаирдиншикилар, шиираравайктабар, презентация, видеоматериал.
Тарскьиле фин.
Муаллим: Квезсаламуалейкум.
К1валин к1валах ахтармишун.
Муаллим: Алатайтарсуначнавуч к1елнай?
Ученик: ЧцнЧееперКасбубадин «Векье», «Яйлахда» шииррихъгалазтанишхьана.
Муаллим: Ашиирринкьилин тема вуч я?
Ученик:Шиирринкьилин тема т1ебиатдикай я…
Интерактивный доскадал Ш.-Э. Мурадовансуьреткъалурзва.
Муаллим: КъечунДагъустандинхалкьдиншаир Ш.-Э. Мурадовануьмуьрдинваяратмишунринрекьикайрахада, шиирар к1елда.
Ученик: «Ашукь я» шиир к1елда.
Муаллим: И шиирдин автор чнавинидихъ т1вар кьур Ш.-Э. Мурадов я.
Вахтарфизва. Абурухъгалазинсанарни. СадбурухалкьдинваВатандинуьмуьрда, тарихдачпингелер туна хъфизва.
Кьуьзуьжеда т1ебиат
Кьуьзуьжеда вац1ар, вирер, гьуьлерни,
Тарихфейигелерни, хажалатар, дердерни,
Ярдин вили вилерни –
Лугьузвашаирдивичинэсерда.
Ш.-Э. Мурадов (1913-1996).
Лезгийринмашгьуршаир, таржумачи, драматург Ш.-Э. Мурадоввиликан Самур округдин (гиланДокъузпарарайондин) Къурушринхуьре 1913- йисузхипехъанБилаланхизандадидедизхьана. АданбубахуьруьнагьалийрихъгалазсаналАзербайжанпатазкьуьдакъудизфидай. Гъвеч1и гаданихизандихъгалазгьа и рекьежедай.
Уьлкведагьукумдегишхьунсебебяз, Ш.-Э. Мурадовазмектебдизфидаймумкинвалхьана. Ада хайихуьреваАхцегьа к1елна. ГуьгъуьнайДагъустандинпединститутдин физико-математический факультетда к1елзава. Институт акьалт1арай жегьилпешекардисакьадарйисараМиграгъринваАхцегьриншколайрамуаллимвиле к1валахзава.
Гьелемектебда к1елдайла амшиираркхьиналмашгьул тир. Эдебиятдал рик1 алаз ч1ехи хьайи Ш.-Э.МурадовМахачкаладизхквезва. Ина ада «Социализмдинпайдах», «Дагъ.правда» газетра, «Дуствал» альмонахдаварадиокомитетдалезгипередачайринредакторвиле к1валахзава. Гьасавахтунда ада лезгиэдебиятнивиликтухузва. Шиирартуьк1уьрунал а маял ч1авалай машгьул тир.
Шаирдинсифте эсер 1933-йисуз «Ц1ийи дуьнья» газетдизакъатнай. Адан т1варни «Гап1алар тир». Сад лагьайктаб «ХушбахтДагъустан» т1вар алаз 1949-йисуз Махачкаладаакъатнай. Амгьа и йисуз СССР-дин писателринСоюздизкьабулнай.
Гуьгъуьнлайадан «Лацулифер», «Гатфарингьевес», «Рагъвамуьгьуьббат» вамасабурчапдайакъатзава.
Ш.-Э. Мурадовашииратдин ч1ехи жанрайрикэсерарнияратмишзава. «Дагъларанурар», «ДемирниСелми», «Зулгьарай», «Рагъ» поэмаяракъатзава.
Ч1алан устаддиаяларни рик1елай ракъурзавач. «Шалбуздагъдингар», «Чунвирилустар я» вамасабур к1елзавайбуру хушдизкьабулнай. Ш.-Э. Мурадовлезгитеатрдихъгалазниалакъайраавай. Ада Абдул Ражабовахъгалазсаналяратмишай «Фундугъбег» къемедадичидраматургияда кьет1ен чкакьазва.
Ш.-Э. Мурадовбажарагълутаржумачи тир. Ада уруслитературадинклассикринэсерарлезги ч1алаз таржумаавунай. ШаирДагъустандинхалкьдинбаркаллу т1варц1из, «За трудовой доблест», «За доблестный труд» медалризлайихлухьана. Ам 1996-йисуз регьметдиз фена, Махачкаладакучуднава.
ИсятдачнашаирдинхайиВатандикай, аданаялвахтарфейихуьруькайвидеодизкилигда.
Шаирдинаялвахтаргзафзаланбурхьана. Бубадикаймагьрумхьайиамдидеди, гзафазиятарэхна, ч1ехи авуна, шегьререкьелгъана. Шаирдиватандинтемадизекефикиргузвай.
1. «Ватан» шиир к1елда Маллаева М.
2. «Дагъдапакамахъ» - Наиля
3. «Рагъалукьун» - Ася.
Муаллим: И шиирар «Рагъ» поэмадинпаяр я. Абураракъинихъавайкъуват, гьайбаткъалурзава.Ракъини т1ебиатдал, инсаниятдал чан гъизва.
4. «Чирваэкв я» - Зина.
Муаллим: Шаирди и шиирдачирвилерихъялна к1анзавайди къалурзава, чирвалхалкьарпаталэквтирдилугьузва.
5. «Мус жезвай к1валахар я» - Саида, Суна , Фатима.
Муаллим: Аялри и шиирдизхасшикиларниянава, т1ебиатдин гуьрчегвал, зулундевлетлувалкъалурнава.
6. «Горькийдизмугьманвиле» - Диана.
Муаллим: ГорькийдиС.Сулейманазгайи ч1ехи т1варц1икай, шаирдинбажарагъдикайлугьузва.
Чазгьихьтинадетарава?
Ученик: Мугьманкьабулдай, салам гудай,…
7. «Къуватхьурай» - Бисен.
Муаллим: Чнаиналлагьайвалшаирдингзафшиирарманийризэлкъвенва. Чнаникъеаданса мани тамамарда.
Шаирдихъгзафярардустаравай.
Ш.-Э. Мурадов: «Къуйзи к1валер мугьманривац1анва, дар хьурай, аммази рик1ни к1валин рак1ар абурузгьамишаачух я».
Муаллим: Регьметлу Забит Ризванованнишаирдинарадаекедуствалава. З.Ризванова гъвеч1и к1арацдин кьватидалшаирдиншикил ч1угунвай ва ч1аларни кхьенвай:
Шагьдагълариншагьхьтинхва,
Ваз салам я яргъарай!
Зазванкъвезвавиманийрин
Дагъустандиндагъларай.
Адалмукьвал-мукьвалкьил ч1угваз чимашгьурманидар тир Р.Гьажиева, Д.Рагьимовакъведай.
Ви манийрихуштаъсирдадеврандиз
Сятералдиябгузкандаинсандиз.
Сивел мили хъуьруьналазхизандиз
Вунмугьманхьуншадсувар я Дурия
Тарсуниннетижаавун.
1)Квезтарсбегенмишхьанани?
2) Квез ц1ийи вуччирхьанаШ.-Э.Мурадовануьмуьрдикай?
К1валин к1валах гун.
Шаирдинуьмуьрдикайваяратмишунрикайихтилатавун. Шиирхуралайчирун.
© ООО «Знанио»
С вами с 2009 года.